Λεξιλόγιο

627 λέξεις των μαθημάτων 16-50 όπως τις διδάσκει το Carpe: λημματικός τύπος, γένος, σημασία του βιβλίου και ένα γαντζάκι μνήμης.

Κείμενα & λεξιλόγιο Ι: μαθήματα 16-27

Λέξη	Τύποι	Σημασία	Γαντζάκι
hostis	hostis, hostis κοινό	εχθρός; αντίπαλος	hostis → hostile (εχθρικός). Το 2022 ζήτησαν την αφαιρετική πληθυντικού: hostes → hostibus.
pilum	pilum, pili ουδ.	ακόντιο	Το pilum ήταν το βαρύ ρωμαϊκό ακόντιο. Στο κείμενο: pila in hostes misērunt. Το pila είναι ουδέτερο πληθυντικό.
gladius	gladius, gladii αρσ.	ξίφος	gladius → gladiator (ο «ξιφομάχος»). Η γλαδιόλα είναι το «μικρό σπαθί» (gladiolus), από το σχήμα των φύλλων της.
signum	signum, signi ουδ.	σημαία; σημείο, σημάδι	signum → σινιάλο (στον επίσημο κατάλογο), sign, signal, signature: το «σημάδι» που κάνεις για να σε προσέξουν.
militāris	militāris, militāre	στρατιωτικός	militaris ← miles (στρατιώτης): military, militia, μιλιταρισμός (στον επίσημο κατάλογο). Στο κείμενο 17: res militāris.
numerus	numerus, numeri αρσ.	αριθμός	numerus → νούμερο (μέσω ιταλικού numero), number, numeral, innumerable. Στον επίσημο κατάλογο των μαθημάτων 16 και 22.
gero	gero, gessi, gestum, gerĕre	διεξάγω (bellum gero); μάχομαι (rem gero); διοικώ	gerere → belligerent (bellum + gerere), gesture. Και το γερούνδιο (gerundium) είναι «αυτό που διεξάγεται».
pro	pro	μπροστά; ως αντάλλαγμα, ως αντίτιμο; ως, σαν; για χάρη (κάποιου)	pro bono = «για το κοινό καλό». Και pros and cons = pro et contra.
mitto	mitto, misi, missum, mittĕre	στέλνω; ρίχνω	mittere → mission, missile, permit, promise, message. Το «ρίχνω» το είδες στο κείμενο 16: pila in hostes misērunt.
tergum	tergum, tergi ουδ.	πλάτη, νώτα	terga vertere = γυρίζω την πλάτη. Από εδώ το tergiversation, η υπεκφυγή: «γυρίζω την πλάτη» στο θέμα.
equitātus	equitātus, equitātūs αρσ.	ιππικό	equitatus ← eques ← equus (άλογο ≃ ἵππος). Το ιππικό είναι ο στρατός των ιππέων.
septuaginta	septuaginta	εβδομήντα	septem (επτά) → septuaginta = 70, όπως ἑπτά → ἑβδομήκοντα. Οι Εβδομήκοντα (Septuaginta) λέγεται η αρχαία ελληνική μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης.
cerno	cerno, crēvi, cretum, cernĕre	διακρίνω; κρίνω, αποφασίζω	cerno ≃ κρίνω: ζεύγος του 2022 (cernitur – διάκριση). Στα αγγλικά discern, concern.
cohors	cohors, cohortis θηλ.	κοόρτη	cohors → cohort (κοόρτη) και court (αυλή): αρχικά «περίφραγμα», μετά ομάδα στρατιωτών. Η λεγεώνα είχε 10 κοόρτεις.
curro	curro, cucurri, cursum, currĕre	τρέχω	currere → cursor (ο «δρομέας» του ποντικιού), current, curriculum (CV = curriculum vitae, «το τρέξιμο της ζωής»), κούρσα, κούριερ.
appropinquo	appropinquo, appropinquāvi, appropinquātum, appropinquāre	πλησιάζω	appropinquo = ad + propinquo, από το prope (κοντά): το ίδιο prope στα proximus και proximity.
verto	verto, verti, versum, vertĕre	στρέφω; terga verto = στρέφω τα νώτα, το βάζω στα πόδια	vertere → version (βερσιόν), vertigo (βέρτιγκο), vice versa. Ο σύνθετος averto δίνει το aversus του κειμένου 18.
fugio	fugio, fūgi, fugitum, fugĕre	φεύγω; αποφεύγω	fugio ≃ φεύγω: ζεύγος του 2022 (fugiunt – πρόσφυγας). Και refugee, fugitive, tempus fugit.
eques	eques, equitis αρσ.	ιππέας	eques ← equus (άλογο ≃ ἵππος): equestrian = ιππικός. Ο ιππέας «κάθεται» πάνω στο equus.
occurro	occurro, occurri (και occucurri), occursum, occurrĕre	επιτίθεμαι· (+ δοτ.) πηγαίνω να συναντήσω	occurro = ob + curro (τρέχω): occur στα αγγλικά. Παίρνει δοτική: eis equites occurrunt.
comprehendo	comprehendo, comprehendi, comprehensum, comprehendĕre	συλλαμβάνω	cum + prehendo (πιάνω): comprehend, comprehensive. Στο κείμενο 16: dux Arvernōrum vivus in fugā comprehenditur.
fio	fio, factus sum, fieri	γίνομαι; fit (απρόσ.) = συμβαίνει	fio ≃ φύω, φύομαι (η φύση): «γίνομαι». Το fiat lux, «ας γίνει φως», είναι υποτακτική του fio.
caedes	caedes, caedis θηλ.	σφαγή	caedes ← caedo (κόβω): όπως το -cide στα homicide, genocide, suicide. Μην το μπερδεύεις με το cado (πέφτω).
princeps	princeps, principis αρσ.	ηγεμόνας	princeps = primus + capio, «αυτός που παίρνει πρώτος»: πρίγκιπας, prince, principal.
arma	arma, armōrum ουδ.	όπλα	arma → army, armadillo («ο θωρακισμένος»), άρματα και αρματολός. Το Arma virumque cano ανοίγει την Αινειάδα.
dedo	dedo, dedidi, deditum, dedĕre	παραδίδω	dedo = de + do: «δίνω κάτω». Στο Β2 του Σεπτεμβρίου 2025 ζήτησαν dedit – δεδομένα (το do είναι το δίδωμι).
trado	trado, tradidi, traditum, tradĕre	παραδίδω; αναφέρω	tradere → tradition, traitor (αυτός που «παραδίνει» τον φίλο του), extradition. Στο κείμενο 19: Gaius Sallustius tradit = ο Σαλλούστιος παραδίδει (αναφέρει).
prodūco	prodūco, produxi, productum, producĕre	οδηγώ (μπροστά)	pro + duco (οδηγώ): produce, product, production. Caesar iubet principes prodūci = να οδηγηθούν μπροστά οι αρχηγοί.
vivus	vivus, viva, vivum	ζωντανός	vivus ← vivo (ζω): vivid, revive, survive. Στο κείμενο 16: dux Arvernōrum vivus in fugā comprehenditur.
legātus	legātus, legāti αρσ.	διοικητής λεγεώνας; ύπαρχος; πρέσβης, απεσταλμένος	legatus → legate, delegate (αντιπρόσωπος), legation. Postero die ad Caesarem legāti mittuntur: «την επόμενη μέρα στέλνονται πρέσβεις».
reliquus	reliquus, reliqua, reliquum	υπόλοιπος	reliquus ← relinquo (αφήνω πίσω): relic, reliquiae. Στο 2026 Β2 ζήτησαν το ζεύγος reliquerat – ελλιπής.
refero	refero, rettuli, relātum, referre	παραδίδω; αναφέρω; ανταποδίδω	refero = re + fero: «φέρνω πίσω» → refer (αναφέρω), relation. Signa militaria ad Caesarem referuntur.
proicio	proicio, proiēci, proiectum, proicĕre	ρίχνω, πετάω, καταθέτω	pro + iacio (ρίχνω): project, projectile, reject (re + iacio). Vercingetorix deditur, arma proiciuntur.
discēdo	discēdo, discessi, discessum, discedĕre	αποχωρώ, σκορπίζομαι; φεύγω	discedo = dis + cedo (πηγαίνω): πηγαίνω χωριστά. Από το cedo: recede, proceed, concede.
occīdo	occīdo, occīdi, occīsum, occīdĕre	σκοτώνω	occīdo = ob + caedo (κόβω): σκοτώνω. occĭdo = ob + cado (πέφτω): δύω. Η Δύση (occidens) είναι εκεί που «πέφτει» ο ήλιος.
fuga	fuga, fugae θηλ.	φυγή	fuga ≃ φυγή. Η μουσική φούγκα (fugue) «κυνηγιέται»: κάθε φωνή «φεύγει» και την ακολουθεί η επόμενη.
timor	timor, timōris αρσ.	φόβος	timor → timid, intimidate. Ο φόβος «πιάνει» το στράτευμα, γιατί occupo = καταλαμβάνω.
pudor	pudor, pudōris αρσ.	ντροπή	pudor ~ pudet (ντρέπομαι). Από εδώ το impudens = in + pudens, ο αναιδής (του 2025).
virtus	virtus, virtūtis θηλ.	ανδρεία	virtus ← vir (άντρας): virtue, και ο βιρτουόζος. Η αρχική «αρετή» του Ρωμαίου είναι η ανδρεία.
vox	vox, vōcis θηλ.	λόγος; φωνή; διάδοση	vox ≃ ὄψ (ομηρική λέξη για τη φωνή): voice, vocal, vowel. Ex vocibus = από τα λόγια.
causa	causa, causae θηλ.	αιτία	causa → cause, και το because (by + cause), excuse (ex + causa): «από την αιτία».
eo	eo	εκεί; τόσο	eo (εκεί) ≠ eo, ire (πηγαίνω) ≠ eo = αφαιρετική του is: τρεις διαφορετικές λέξεις με τον ίδιο τύπο.
mercātor	mercātor, mercātōris αρσ.	έμπορος	mercator ~ merx (εμπόρευμα): merchant, commerce, ο Mercurius (θεός των εμπόρων).
commūnis	commūnis, commūne	κοινός	communis → common, commune, communicate. Ο κομμουνισμός (<< γαλλ.) είναι η κοινή ιδιοκτησία.
miseror	miseror, miserātus sum, miserāri	οικτείρω, κλαίω, θρηνώ; λυπάμαι (κάποιον)	miseror ← miser (δυστυχισμένος): μιζέρια, μίζερος, misery. Cum familiaribus suis commune periculum miserabantur: θρηνούσαν μαζί με τους φίλους τους τον κοινό κίνδυνο.
neque	neque (nec)	ούτε	neque = nec = et non: «και όχι», ούτε. Neque id me sane paenitet = και δεν το μετανιώνω (κείμενο 27).
queror	queror, questus sum, queri	παραπονιέμαι	queror → querela (παράπονο), querulous (γκρινιάρης). Suum fatum querebantur: «θρηνούσαν τη μοίρα τους».
aut	aut	ή; aut … aut = είτε … είτε	aut … aut: το ένα ή το άλλο. Στο κείμενο 17 έχει δύο αποθετικά: aut suum fatum querebantur aut … miserabantur.
abdo	abdo, abdidi, abditum, abdĕre	κρύβω	abdo = ab + do: «βάζω μακριά (από τα μάτια)». Τα σύνθετα του do με μονοσύλλαβο πρόθεμα (abdo, dedo, trado) κάνουν -didi.
tabernaculum	tabernaculum, tabernaculi ουδ.	σκηνή	tabernaculum = υποκοριστικό του taberna: tabernacle (η «σκηνή»), και η ταβέρνα (στον επίσημο κατάλογο).
totus	totus, tota, totum	όλος	totus → total, totalitarian. Totis castris: το castra είναι πληθυντικός, άρα totis (όχι totā).
alius	alius, alia, aliud	άλλος (από πολλούς)	alius → alibi (alius + ibi = «αλλού» = άλλοθι), alias, alien. Το alter είναι ο άλλος από δύο.
vultus	vultus, vultūs αρσ.	πρόσωπο	vultus = το πρόσωπο με την έκφρασή του. Vultum fingo, «πλάθω» πρόσωπο, δηλαδή προσποιούμαι (πρβ. fingo → figura).
nonnulli	nonnulli, nonnullae, nonnulla	μερικοί	nonnulli = non + nulli: η διπλή άρνηση δίνει θετικό, «κάποιοι». Στο κείμενο: nonnulli pudōre adducti remanēbant.
etiam	etiam	επιπλέον, ακόμη, ακόμη και	etiam = et + iam: «και ήδη» → ακόμη και. Non solum … verum etiam = όχι μόνο … αλλά και. Στο κείμενο 17: etiam ii, qui rei militāris perīti habebantur.
bos	bos, bovis κοινό	βόδι	bos ≃ βοῦς. Ο Βόσπορος είναι ελληνικό «βοός πόρος», το πέρασμα του βοδιού. Και bovine = βοοειδές.
grex	grex, gregis αρσ.	κοπάδι	grex → gregarious (αγελαίος), congregate, aggregate: όσοι μαζεύονται σε «κοπάδι».
pastor	pastor, pastōris αρσ.	βοσκός	pastor → πάστορας (ο «ποιμένας» των πιστών) και pastoral. Ο βοσκός έγινε ιερέας.
spēlunca	spēlunca, spēluncae θηλ.	σπηλιά	spelunca ← σπήλυγγα (αιτιατική του σπήλυγξ). Ο spelunker στα αγγλικά είναι ο σπηλαιολόγος.
pergo	pergo, perrexi, perrectum, pergĕre	κατευθύνομαι προς	per + rego (κατευθύνω): «πηγαίνω ίσια μπροστά». Pergit ad proximam speluncam = κατευθύνεται προς τη διπλανή σπηλιά.
vestigium	vestigium, vestigii ουδ.	ίχνος, αποτύπωμα	vestigium → vestige (ίχνος). Τα vestigia boum, τα ίχνη των βοδιών, προδίδουν τον Κάκο.
prope	prope	κοντά	prope → propinquus (κοντινός) → appropinquo (πλησιάζω, κείμενο 16): όλα από την ίδια ρίζα.
mugītus	mugītus, mugītūs αρσ.	μουγκρητό	mugītus ≃ μουγκρητό· ηχοποιημένη λέξη, όπως και το mugio (μουγκρίζω).
fretus	fretus, freta, fretum	αυτός που έχει πεποίθηση, εμπιστοσύνη	fretus + αφαιρετική = «στηριγμένος σε …». Παρόμοιο το confīdo (κείμενο 25), που παίρνει επίσης αφαιρετική.
amoveo	amoveo, amōvi, amōtum, amovēre	απομακρύνω	amoveo = a + moveo (κινώ). Από την ίδια ρίζα το motus: μοτίβο, μοτέρ, motion.
traho	traho, traxi, tractum, trahĕre	τραβώ	trahere → tractor, attract, extract. Στον επίσημο κατάλογο: (ex)traho → τρακτέρ.
addūco	addūco, adduxi, adductum, adducĕre	οδηγώ (κάπου, προς); παρακινώ	ad + duco (οδηγώ): duco → conduct, educate, και ο δούκας (dux), ο «οδηγός».
prohibeo	prohibeo, prohibui, prohibitum, prohibēre	εμποδίζω	prohibeo = pro + habeo (κρατώ): κρατώ μακριά. Στα αγγλικά prohibit, και η Prohibition (Ποτοαπαγόρευση).
sentio	sentio, sensi, sensum, sentīre	καταλαβαίνω; πιστεύω, κρίνω	sentire → sense, sentiment, consent. Αισθητικό ρήμα: παίρνει ειδικό απαρέμφατο (partem abesse sensit).
pars	pars, partis θηλ.	μέρος; partes -ium πολιτική παράταξη	pars → part, party, πάρτι, παρτίδα, πάρτη (ο εαυτός μου). Και pars pro toto: «το μέρος αντί για το όλο».
urbs	urbs, urbis θηλ.	πόλη	urbs → urban και suburb (sub + urbs = προάστιο). Στο Θέμα Γ1 του 2024: urbe → urbium.
absum	absum, afui, —, abesse	απουσιάζω; απέχω	absum = ab + sum: «είμαι μακριά». Από εδώ absent, absence. Το 2026: aberat → absens.
confundo	confundo, confūdi, confūsum, confundĕre	συγχέω	cum + fundo (χύνω): confuse, confusion, και το κομφούζιο (στον επίσημο κατάλογο). Στο κείμενο 18: confūsus = μπερδεμένος.
fessus	fessus, fessa, fessum	κουρασμένος	fessus: ο Ηρακλής, κουρασμένος από τον δρόμο, αποκοιμήθηκε, και ο Κάκος βρήκε την ευκαιρία.
ubi	ubi	πού; όπου	ubi (πού) → ubiquitous («παντού»), ubique, ibidem (ibid.).
quidam	quidam, quaedam, quiddam (quoddam)	κάποιος	quidam = qui + dam: το qui κλίνεται, το -dam μένει σταθερό (με αλλαγή m→n: quendam, quorundam).
consul	consul, consulis αρσ.	ύπατος	consul → consul (πρόξενος), consulate. Δύο ύπατοι κυβερνούσαν κάθε χρόνο: γι' αυτό λες «την εποχή των υπάτων».
alter	alter, altera, alterum	ο άλλος, ο ένας (από δύο άτομα)	alter ≃ ἕτερος. Alter ego = «ο άλλος εαυτός μου». Στα αγγλικά alternate, alternative.
genus	genus, generis ουδ.	γένος, καταγωγή	genus ≃ γένος: gender, genre, general, generate. Στη γραμματική genus = αρσενικό, θηλυκό, ουδέτερο.
nobilis	nobilis, nobile	ευγενής, αριστοκρατικός	nobilis ← (g)noscere, «γνωστός, επώνυμος»: noble, nobility, ignoble. Οι ευγενείς ήταν οι «γνωστοί».
pravus	pravus, prava, pravum	διεστραμμένος	pravus → depraved. Στον επίσημο κατάλογο pravus → μπράβος (το υπουργείο το δέχεται· υπάρχει διχογνωμία).
improbus	improbus, improba, improbum	αχρείος	improbus = in + probus (έντιμος): ο «μη έντιμος». Στα αγγλικά probity = εντιμότητα.
coniūro	coniūro, coniūrāvi, coniūrātum, coniūrāre	συνομωτώ	coniuro = cum + iuro (ορκίζομαι): ορκίζονται μαζί, δηλαδή συνωμοτούν. Οι coniurati είναι οι συνωμότες.
consequor	consequor, consecūtus sum, consĕqui	ακολουθώ; πετυχαίνω	consequor = cum + sequor: consequence. Στο κείμενο: ο Κατιλίνας «τον ακολούθησαν» μερικοί ονομαστοί, αλλά αχρείοι.
expello	expello, expuli, expulsum, expellĕre	διώχνω	ex + pello (ωθώ): expel, expulsion. Στο Χάρι Πότερ το ξόρκι Expelliarmus = expellere + arma, «διώξε τα όπλα».
deprehendo	deprehendo, deprehendi, deprehensum, deprehendĕre	συλλαμβάνω; πιάνω, ανακαλύπτω	de + prehendo (πιάνω): comprehend, apprehend. Θυμήσου και το comprehendo του κειμένου 16 (comprehenditur).
strangulo	strangulo, strangulāvi, strangulātum, strangulāre	στραγγαλίζω	Ελληνικής προέλευσης: στραγγαλάω → strangulo (δάνειο στα Λατινικά, σύμφωνα με το βιβλίο). Ζεύγος του 2024 στο Β2: στραγγαλίζω – strangulati.
interficio	interficio, interfēci, interfectum, interficĕre	σκοτώνω	inter + facio: «βγάζω από τη μέση». Σύνθετο του facio με πρόθεση, άρα κανονικό παθητικό: interficior, όχι fio.
socius	socius, socii αρσ.	σύντροφος	socius → social, society, associate, και ο σοσιαλισμός (στον επίσημο κατάλογο). Το 2024 Β2 ζήτησαν το ζεύγος socii – σοσιαλισμός.
vulnero	vulnero, vulnerāvi, vulnerātum, vulnerāre	τραυματίζω, πληγώνω	vulnero ← vulnus (πληγή): vulnerable = ευάλωτος, «αυτός που μπορεί να πληγωθεί».
carcer	carcer, carceris αρσ.	φυλακή	carcer → incarcerate (φυλακίζω). In carcere strangulāti sunt: στη φυλακή τους στραγγάλισαν.
graviter	graviter	βαριά; με σοβαρότητα, με κύρος	graviter ← gravis (βαρύς ≃ βαρύς): gravity, grave. Το επίρρημα της 3ης κλίσης παίρνει -ter.
autem	autem	δέ, πάλι, εξάλλου	autem μπαίνει δεύτερο στην πρόταση: Ego autem = εγώ όμως. Μην το μπερδεύεις με το aut (ή).
cruentus	cruentus, cruenta, cruentum	φονικός, αιματηρός	cruentus ← cruor (αίμα) ≃ κρέας. Η cruentissima pugna = η πιο αιματηρή μάχη.
pugna	pugna, pugnae θηλ.	μάχη	pugna → pugnacious (καυγατζής), και pugnus (γροθιά) → pugilist. Στον επίσημο κατάλογο: μπουνιά.
cado	cado, cecĭdi, casum, cadĕre	πέφτω	cadere → case (casus = «πτώση», μετάφραση του ελληνικού πτώσις), accident, decay, cadence. Στον επίσημο κατάλογο: κάζο.
caedo	caedo, cecīdi, caesum, caedĕre	κόβω	caedere → caesura (τομή), homicide (ανθρωποκτονία), και η caedes (σφαγή, κείμενο 16) είναι από το ίδιο ρήμα.
imperium	imperium, imperii ουδ.	εξουσία	imperium → imperial, empire. Από το imperare (διατάζω) βγαίνουν και ο imperator και ο ιμπεριαλισμός.
aetas	aetas, aetātis θηλ.	ηλικία; εποχή	aetas ≃ αἰών (aevum): age, eternal. Η ηλικία είναι ο «αιώνας» κάποιου.
casus	casus, casūs αρσ.	τυχαίο, απροσδόκητο γεγονός ή περιστατικό; casu = κατά τύχη	casus ← cado (πέφτω): ό,τι «πέφτει» τυχαία. Από εδώ το κάζο (στραπάτσο) και η πτώση (casus) της γραμματικής.
mirabilis	mirabilis, mirabile	θαυμαστός, παράδοξος, περίεργος	mirabilis ← miror (θαυμάζω): mirabile dictu = «θαυμαστό να το πεις». Στα αγγλικά marvel, miracle.
exclūdo	exclūdo, exclūsi, exclūsum, excludĕre	κλείνω απέξω, διώχνω	ex + claudo (κλείνω): exclude, exclusive· και include, conclude, close. Exclūsus ab insidiatōribus Caligulae = αποκλεισμένος από τους δολοφόνους του Καλιγούλα· γι' αυτό αποσύρθηκε στο Ερμαίο.
insidiātor	insidiātor, insidiātōris αρσ.	συνωμότης, δολοφόνος	insidiator ← insidiae (ενέδρα, πληθ.): insidious = ύπουλος. Ο «ενεδρεύων». Caligulae είναι γενική αντικειμενική: οι δολοφόνοι του Καλιγούλα.
recēdo	recēdo, recessi, recessum, recedĕre	αποσύρομαι	re + cedo: recede, recess (διάλειμμα), recession: η ύφεση είναι η «υποχώρηση» της οικονομίας.
diaeta	diaeta, diaetae θηλ.	(θερινή) κατοικία	diaeta < αρχ. δίαιτα (το λέει το βιβλίο): η λατινική λέξη είναι δάνειο από τα Ελληνικά. Ο κατάλογος τη βάζει ζεύγος diaeta – δίαιτα.
solarium	solarium, solarii ουδ.	λιακωτό	solarium ← sol (ήλιος ≃ ἥλιος). Το σολάριουμ είναι το «μέρος για ήλιο», το τεχνητό μαύρισμα.
vēlum	vēlum, vēli ουδ.	παραπέτασμα, κουρτίνα	velum → βέλο (λεπτό ύφασμα) και βήλο. Inter vela praetenta foribus: ανάμεσα στις κουρτίνες που κρέμονταν στην πόρτα.
foris	foris, foris θηλ.	πόρτα	foris ≃ θύρα (fores, foras = έξω): foreign = ο «απ' έξω». Inter vela praetenta foribus.
discurro	discurro, discurri (και discucurri), discursum, discurrĕre	τρέχω εδώ κι εκεί	dis + curro (τρέχω): discourse = «τρέξιμο εδώ κι εκεί» του λόγου. Και η κούρσα και ο κούριερ (<< ιταλ./γαλλ.).
adgnosco	adgnosco, adgnōvi, adgnitum, adgnoscĕre	αναγνωρίζω	adgnosco = ad + (g)nosco: γνωρίζω. Συγγενές του cognosco ≃ γιγνώσκω: οι «αναγνώριση» και «γνώση». Eum latentem adgnōvit.
salūto	salūto, salūtāvi, salūtātum, salūtāre	χαιρετίζω επίσημα; προσαγορεύω	salūto ← salus (υγεία): salute, salutation. Οι στρατιώτες «χαιρέτισαν» τον Κλαύδιο ως imperator, τον έκαναν αυτοκράτορα.
imperātor	imperātor, imperātōris αρσ.	στρατηγός; αυτοκράτορας	imperator ← impero (διατάζω): emperor, imperial, ιμπεριαλισμός. Ήταν πρώτα ο «αρχιστράτηγος» που τον φώναζαν οι στρατιώτες.
commilito	commilito, commilitōnis αρσ.	συστρατιώτης, σύντροφος	commilito = cum + miles: συστρατιώτης. Το miles δίνει και το militāris, τον μιλιταρισμό (στον επίσημο κατάλογο).
defero	defero, detuli, delātum, deferre	μεταφέρω	defero = de + fero: ανώμαλο όπως το fero. Στα αγγλικά defer. Ab his in castra delātus est: τον μετέφεραν στο στρατόπεδο.
trepidus	trepidus, trepida, trepidum	έντρομος, περιδεής	trepidus → trepidation (τρέμουλο, ανησυχία). Tristis et trepidus: λυπημένος και ταραγμένος, όπως θα ήταν ο Κλαύδιος.
quasi	quasi	σαν να; σαν; δήθεν; (σύνδ. παραβ.) σαν να	quasi = quam + si: «σαν αν». Στα αγγλικά quasi- (σχεδόν). Εμφανίζεται και στο κείμενο του 2026 (quasi unguium resecandōrum causā).
morior	morior, mortuus sum, mori	πεθαίνω	morior → mortal, memento mori. Στον επίσημο κατάλογο (μάθ. 38): morior → ο μόρτης (ο μάγκας, ο αλήτης).
extraho	extraho, extraxi, extractum, extrahĕre	βγάζω (τραβώντας), τραβάω έξω; παρατείνω	ex + traho: extract. Το τρακτέρ (official: (ex)traho) είναι το «τραβηχτικό» όχημα.
dum	dum	ενώ, την ώρα που; μέχρι να; όσο	dum spiro, spero = «όσο αναπνέω, ελπίζω». Στο κείμενο: dum obvia turba … miserātur, «ενώ το πλήθος τον λυπόταν».
posterus	posterus, postera, posterum	επόμενος	posterus ← post (μετά): posterity = οι επόμενες γενιές, posterior. Postero die = την επόμενη μέρα.
dux	dux, ducis κοινό	αρχηγός, στρατηγός	dux (αρχηγός) → δούκας, duke, και Il Duce. Από το ducere (οδηγώ): conduct, educate.
dictātor	dictātor, dictātōris αρσ.	δικτάτορας	dictator ← dicto (υπαγορεύω): αυτός που «υπαγορεύει». Στη Ρώμη ήταν προσωρινό αξίωμα, όχι τυραννία.
exilium	exilium, exilii ουδ.	εξορία	exilium ← exul (εξόριστος): exile. Ο Κάμιλλος εξορίστηκε και ύστερα ανακλήθηκε για να σώσει τη Ρώμη.
factum	factum, facti ουδ.	πράξη	factum ← facio: fact. Στον επίσημο κατάλογο (μάθ. 49): factum → ντεφάκτο, de facto = «εκ των πραγμάτων».
aurum	aurum, auri ουδ.	χρυσάφι	aurum → Au (χημικό σύμβολο), aureole, και oro στα ιταλικά. Pisaurum < penso + aurum.
pecunia	pecunia, pecuniae θηλ.	χρήματα	pecunia ← pecus (κοπάδι): το χρήμα βγήκε από τα ζώα! Pecuniary = χρηματικός, impecunious = άφραγκος.
sequor	sequor, secūtus sum, sequi	ακολουθώ	sequi → sequel, sequence, consequence, second (secundus = ο «επόμενος»). Non sequitur = «δεν προκύπτει».
everto	everto, everti, eversum, evertĕre	καταστρέφω εντελώς	everto = ex + verto: τα «γυρίζω ανάποδα» ώσπου να καταστραφούν. Στα αγγλικά subvert, subversive.
interimo	interimo, interēmi, interemptum, interimĕre	εξολοθρεύω	interimo = inter + emo («παίρνω»): παίρνω από τη μέση. Το emo (παλιά «παίρνω») δίνει και τα example, exempt, redeem.
appendo	appendo, appendi, appensum, appendĕre	ζυγίζω	ad + pendo (ζυγίζω): append, appendix· και pension, spend, suspend. Ο χρυσός «ζυγιζόταν» για τα λύτρα.
penso	penso, pensāvi, pensātum, pensāre	ζυγίζω	penso (θαμ. του pendo). Ο Σέρβιος εξηγεί το Pisaurum ως penso + aurum: ο χρυσός που ζυγίστηκε.
aequus	aequus, aequa, aequum	ίσος, δίκαιος	aequus → equal, equity, equator. Ο aequator είναι αυτός που χωρίζει τη γη σε «ίσα» μέρη.
diu	diu	πολύ χρόνο; για πολύ καιρό	diu ← dies (μέρα): κυριολεκτικά «στη διάρκεια της μέρας». Στα αγγλικά diurnal = ημερήσιος.
etsi	etsi	αν και	etsi = et + si, «ακόμη κι αν». Εναντιωματικός σύνδεσμος με οριστική.
iam	iam	πια, κιόλας, ήδη	iam = «ήδη, πια». Iam non = όχι πια, nondum = όχι ακόμα. Gallos iam abeuntes: τους Γαλάτες που ήδη έφευγαν.
rogo	rogo, rogāvi, rogātum, rogāre	παρακαλώ κάποιον; ρωτώ; ζητώ να	rogare → interrogate (inter + rogare), arrogant, prerogative. Rogātus = αυτός που τον «παρακάλεσαν» να γυρίσει.
praeter	praeter	εκτός	praeter ← prae, με συγκριτική κατάληξη: «πέρα από». Στα αγγλικά preternatural = υπερφυσικός.
imitor	imitor, imitātus sum, imitāri	μιμούμαι	imitor → imitate, imitation· ιμιτασιόν = η απομίμηση (επίσημος κατάλογος, μάθ. 32). Imitēmur nostros Brutos!
senātus	senātus, senātūs αρσ.	Σύγκλητος	senatus ← senex (γέροντας): senile, senior. Η Σύγκλητος ήταν το «συμβούλιο των γερόντων».
res publica	res publica, rei publicae	πολιτεία, δημοκρατία	res publica = «το κοινό πράγμα» → republic, και οι ρεπουμπλικάνοι (το κόμμα των ΗΠΑ, στον επίσημο κατάλογο).
pareo	pareo, parui, paritum, parēre	υπακούω	pareo + δοτική, όπως τα servio, consulo, occurro. Η δοτική είναι συμπλήρωμα του ρήματος.
consulo	consulo, consului, consultum, consulĕre	φροντίζω	consulo → consult, consultant. Με δοτική χαριστική = φροντίζω για κάποιον (και στο κείμενο 25: patriae consultūrum esse).
neglego	neglego, neglēxi, neglectum, neglegĕre	αδιαφορώ για	neglego = nec + lego («δεν μαζεύω, δεν προσέχω»): neglect, negligent, negligée.
servio	servio, servīvi, servītum, servīre	υπηρετώ	servio ← servus (δούλος): service, σερβίρω, σερβιτόρος (επίσημος κατάλογος).
fructus	fructus, fructūs αρσ.	καρπός, ωφέλεια, κέρδος	fructus → φρούτο, fruit, fructose. Τα φρούτα είναι ό,τι «απολαμβάνεις» από το δέντρο.
puto	puto, putāvi, putātum, putāre	νομίζω, θεωρώ	puto → computer (com + putare = «λογαριάζω μαζί») και reputation. Putēmus: προτρεπτική υποτακτική.
bonus	bonus, bona, bonum	καλός; boni -ōrum = οι καλοί πολίτες	bonus → το μπόνους, η μπουνάτσα (η καλοκαιρία, από το bonus)· bonbon, benefit. Boni = οι «καλοί» πολίτες.
optimus	optimus, optima, optimum	άριστος	optimus → optimum, ο οπτιμισμός (αισιοδοξία, στον επίσημο κατάλογο)· Everton: Nil satis nisi optimum.
rectus	rectus, recta, rectum	σωστός	rectus → correct, direct, ορθογώνιο (rectangle). Id esse optimum putēmus, quod est rectissimum: ό,τι είναι το πιο σωστό.
spero	spero, sperāvi, sperātum, sperāre	ελπίζω	spero ← spes (ελπίδα): desperate = de + sperare, «χάνω την ελπίδα». Dum spiro, spero.
fero	fero, tuli, lātum, ferre	φέρνω; υπομένω	fero ≃ φέρω: transfer, refer, differ, offer, confer. Στο κείμενο 22: ferāmus quod acciderit, «ας υπομένουμε ό,τι συμβεί».
fortis	fortis, forte	ανδρείος, δυνατός	fortis → fort, fortify, comfort, effort· το φόρτε (δυνατό σημείο) και η μουσική forte. Η fortitudo είναι η ανδρεία.
mortālis	mortālis, mortāle	θνητός	mortalis ← mors (θάνατος): mortal, immortal (in + mortalis = αθάνατος). Δες και το morior.
motus	motus, motūs αρσ.	κίνηση	motus ← moveo (κινώ): motion, motor, motive, και το μοτίβο, το μοτέρ (στον επίσημο κατάλογο).
sempiternus	sempiternus, sempiterna, sempiternum	αιώνιος; αθάνατος	sempiternus = semper («πάντα») + aeternus: sempiternal. Η δόξα της αρετής είναι sempiterna.
vero	vero	όμως	vero = αληθινά, πράγματι· σαν σύνδεσμος όμως: αντιθέτει δύο προτάσεις και μπαίνει δεύτερο.
aegrōto	aegrōto, aegrōtāvi, aegrōtātum, aegrōtāre	είμαι άρρωστος	aegroto ← aeger (άρρωστος). Στα αγγλικά το aegrotat είναι η βεβαίωση ασθενείας στις εξετάσεις: «είναι άρρωστος».
marītus	marītus, marīti αρσ.	σύζυγος (ο)	maritus → marital (συζυγικός), marry. Η σύζυγος είναι uxor· ο σύζυγος marītus.
funus	funus, funeris ουδ.	κηδεία	funus → funeral, funereal. Ουδέτερο της 3ης σε -us: funera (πληθυντικός).
ignōro	ignōro, ignōrāvi, ignōrātum, ignōrāre	αγνοώ	ignoro ≃ αγνοώ: ίδια ρίζα gno-/γνω- με το (ἄ)γνωστος και cognosco. Ignorant, ignore.
quin immo	quin immo	όχι μόνο αυτό αλλά (ακόμη); όχι μόνο αλλά και	quin immo = «μάλιστα, και μάλιστα». Μην το μπερδεύεις με το quin + υποτακτική (κείμενο 47), που είναι άλλο.
deinde	deinde	έπειτα	deinde = de + inde: «από εκεί και μετά». Στο ίδιο μάθημα βρίσκεις και το tum (τότε) και το post (μετά).
simul	simul	μαζί	simul → simultaneous (ταυτόχρονος): όσα γίνονται «μαζί». Ut simul imponerētur = να επιβιβαστεί μαζί (με τον άντρα της).
ita	ita	έτσι, τόσο	ita προϊδεάζει για συμπερασματική: funus ita parāvit, ut ignorarētur. Όπως και το tam.
ut	ut	να; ώστε; για να; όταν, μόλις; πώς! (επιφωνηματικό)	ut + υποτακτική: βουλητική (να), τελική (για να), συμπερασματική (ώστε). Ut + οριστική: όταν, μόλις (= ubi) ή επιφώνημα «πώς!». Ut ignorarētur a marīto.
bene	bene	καλά	bene → το μπόνους και η μπουνάτσα (η καλοκαιρία), στον επίσημο κατάλογο· benefit, benevolent: «το καλό».
cubiculum	cubiculum, cubiculi ουδ.	κρεβατοκάμαρα	cubiculum ← cubo (κείτομαι): cubicle, incubate. Στο ίδιο μάθημα: υπνοδωμάτιο του άντρα της Αρρίας.
intro	intro, intrāvi, intrātum, intrāre	μπαίνω	intro ← intra (μέσα) ≃ ἐντός: introduce, introvert. Cum illa intraverat: όποτε είχε μπει.
simulo	simulo, simulāvi, simulātum, simulāre	προσποιούμαι	simulo ← similis (όμοιος): simulate, simulator. «Κάνω τον εαυτό μου όμοιο με …», προσποιούμαι.
cohibeo	cohibeo, cohibui, cohibitum, cohibēre	συγκρατώ	cohibeo = cum + habeo (κρατώ): inhibit, prohibit. Cohibitae: τα δάκρυα που τα κρατούσε πολύ.
prorumpo	prorumpo, prorūpi, proruptum, prorumpĕre	ξεσπώ	pro + rumpo: erupt, rupture, bankrupt. Τα δάκρυα «σπάνε» προς τα έξω.
egredior	egredior, egressus sum, egrĕdi	βγαίνω	e + gradior (βαδίζω): egress, gradual, grade. Το 2023: egrediebātur → egredi.
siccus	siccus, sicca, siccum	στεγνός	siccus → σέκος (ξερός, άναυδος), desiccate· σέκος << ιταλ. secco. Με στεγνά μάτια: αφού είχε κλάψει μόνη της.
oculus	oculus, oculi αρσ.	μάτι	oculus ≃ ὄσσε, ὄμμα: ocular, binoculars, και τα κιάλια (<< ιταλ. occhiali), στον επίσημο κατάλογο.
ago	ago, ēgi, actum, agĕre	κάνω; οδηγώ (ἄγω)	ago ≃ ἄγω: action, agent, agenda, αγωγή (agunt – αγωγή, Β2 2025), ακτιβισμός (επίσημος κατάλογος).
vivo	vivo, vixi, victum, vivĕre	ζω	vivere → survive, vivid, revive, και το ισπανικό viva! («ζήτω»).
vinco	vinco, vici, victum, vincĕre	(κατα)νικώ	Veni, vidi, vici = «ήρθα, είδα, νίκησα». Vincere → victory, convince, invincible, Vincent· και Βίκτωρ, Βικτωρία (στον επίσημο κατάλογο).
navis	navis, navis θηλ.	πλοίο	navis ≃ ναῦς: ναυάγιο (ζεύγος 2023 Β2), navy, navigate, nautical. Και η ναυτιλία.
navicula	navicula, naviculae θηλ.	πλοιάριο	navicula = navis + υποκοριστικό. Το 2023 Β2: ναυάγιο ↔ naviculam (Non impetrāvit: conduxit piscatoriam naviculam).
ascendo	ascendo, ascendi, ascensum, ascendĕre	ανεβαίνω	ascendo → ascend, ascension, ασανσέρ (<< γαλλ. ascenseur, στον επίσημο κατάλογο). Η ανάβαση είναι το αντίθετο του descendo.
oro	oro, orāvi, orātum, orāre	παρακαλώ	orare → oral, orator, oracle, adore. Το oro είναι το «μιλώ» (προσευχόμενος ή παρακαλώντας).
impōno	impōno, imposui, impositum, imponĕre	επιβάλλω; βάζω επάνω; επιβιβάζω	in + pono: impose, imposing. Ut simul imponerētur: να την επιβιβάσουν (στο πλοίο) μαζί με τον άντρα της.
impetro	impetro, impetrāvi, impetrātum, impetrāre	κατορθώνω κάτι	impetro = in + patro («επιτελώ»): κατορθώνω αυτό που ζήτησα. Το 2023: impetravit → impetrabunt.
condūco	condūco, conduxi, conductum, conducĕre	νοικιάζω	cum + duco: conduct, conductor. «Φέρνω κάτι κοντά μου με συμφωνία», νοικιάζω. Το 2023: conduxit → conducent.
piscatorius	piscatorius, piscatoria, piscatorium	ψαράδικος	piscatorius ← piscis (ψάρι): πισίνα (<< βεν., κυρίως «ιχθυοτροφείο»), στον επίσημο κατάλογο· Pisces = Ιχθύες.
quis	quis, quid	ποιος; τι	quis ≃ τίς, quid ≃ τί (ίδια ρίζα). Το quid pro quo είναι «κάτι αντί για κάτι».
tuus	tuus, tua, tuum	δικός σου	tuus = ο δικός σου. Μην το μπερδεύεις με το suus (δικός του/της/τους), που αναφέρεται στο υποκείμενο της πρότασης.
facio	facio, fēci, factum, facĕre	κάνω; εκτιμώ, υπολογίζω	facere → factory, fact, effect, perfect, sacrifice (sacrum + facere = «κάνω ιερό»).
accipio	accipio, accēpi, acceptum, accipĕre	(υπο)δέχομαι; μαθαίνω	accipio = ad + capio: accept, acceptable. Στο κείμενο: Accipe nunc = «μάθε τώρα».
volo	volo, volui, —, velle	θέλω	velle → voluntary, volunteer (ο εθελοντής «θέλει»), benevolent (bene + velle).
cognosco	cognosco, cognōvi, cognitum, cognoscĕre	γνωρίζω	cognosco ≃ γιγνώσκω: ζεύγη εξετάσεων cognosco – απόγνωση (2025) και cognoscantur – άγνωστος (2022).
credo	credo, credidi, creditum, credĕre	πιστεύω	credere → credit, credible, creed. Το credit card είναι «κάρτα εμπιστοσύνης». Credo = «πιστεύω».
ancilla	ancilla, ancillae θηλ.	υπηρέτρια	ancilla → ancillary (βοηθητικός, δευτερεύων). Το 2025 Δ1α: ancillae = έμμεσο αντικείμενο του credidi.
ianua	ianua, ianuae θηλ.	πόρτα	ianua → Ιανουάριος (ο μήνας του Ιανού, θεού των θυρών) και janitor (θυρωρός).
ostium	ostium, ostii ουδ.	πόρτα	ostium ← os (στόμα): η είσοδος είναι το «στόμα» του σπιτιού. Και το στόμιο ενός ποταμού λέγεται έτσι.
scio	scio, scīvi, scītum, scīre	γνωρίζω, μαθαίνω	scire → science, conscience, omniscient. Το nice είναι από nescius («αυτός που δεν ξέρει»)!
quaero	quaero, quaesīvi, quaesītum, quaerĕre	ζητώ, ρωτώ	quaerere → question, query, inquire, acquire. Δες και το 2025 Δ2α: Quid? … ερωτήσεις.
aperte	aperte	ανοικτά	aperte ← apertus (ανοιχτός) ← aperio. Το aperitif είναι το ποτό που «ανοίγει» την όρεξη.
exclāmo	exclāmo, exclāmāvi, exclāmātum, exclāmāre	αναφωνώ	ex + clamo: exclaim, exclamation. Αναφωνώ = φωνάζω δυνατά.
impudens	impudens, impudentis	αναιδής	impudens = in + pudens («που δεν ντρέπεται»)· pudor. Στα αγγλικά impudent.
indignor	indignor, indignātus sum, indignāri	αγανακτώ	indignor ← indignus (in + dignus = «ανάξιος»): indignant, indignation. Αγανακτώ γιατί κάτι είναι ανάξιο.
mentior	mentior, mentītus sum, mentīri	λέω ψέματα	mentior μοιάζει με παθητικό αλλά είναι ενεργητικό («λέω ψέματα»). Στο 2025 ζήτησαν να βρεις τρία αποθετικά.
iussu	iussu	με διαταγή (κάποιου)	iussu: στερεότυπη αφαιρετική του αιτίου, όπως τα iniussu, rogātu + γενική. Χρησιμοποιείται μόνο στην αφαιρετική του ενικού.
nunc	nunc	τώρα	nunc ≃ νῦν. Nunc est bibendum («τώρα πρέπει να πιούμε», Οράτιος).
tam	tam	τόσο	tam … quam: τόσο … όσο. Το tam προϊδεάζει για συμπερασματική με ut (tam … ut) ή για αναφορική συμπερασματική (tam stultus, qui non videat).
pater	pater, patris αρσ.	πατέρας; patres conscripti οι Συγκλητικοί; πατρίκιοι	pater ≃ πατήρ: patriot, paternal, Pater noster. Patres conscripti: οι συγκλητικοί, «οι πατέρες».
tertius	tertius, tertia, tertium	τρίτος	tertius ≃ τρίτος: tertiary, tercet. Στο κείμενο: tertium bellum Punicum.
nolo	nolo, nolui, —, nolle	δε θέλω, αρνούμαι	nolo = ne + volo: «δεν θέλω». Nolens volens = «θες δεν θες».
statim	statim	αμέσως	statim = «επί τόπου» (από το sto, στέκομαι): αμέσως, χωρίς να κουνηθείς. Στο κείμενο 27 το βιβλίο το δίνει «απ' την αρχή»: quae gignuntur statim viēta.
ante	ante	προ, πριν; (επίρρ.) προηγουμένως	ante → a.m. (ante meridiem), antebellum, anterior. Το «πριν πόσο χρόνο» εκφράζεται με ante + αιτιατική.
ficus	ficus, fici θηλ.	σύκο; συκιά	ficus → fig (σύκο στα αγγλικά). Ο Κάτων έφερε στη Σύγκλητο ένα πρώιμο σύκο από την Καρχηδόνα.
itaque	itaque	επομένως, λοιπόν	itaque = ita + que: «και έτσι». Συμπερασματικός σύνδεσμος.
atqui	atqui	κι όμως	atqui = at + qui: «ωστόσο». Ο Κάτων αντιτάσσεται: «Κι όμως, πριν από τρεις μέρες …».
curia	curia, curiae θηλ.	το κτίριο της Συγκλήτου, το Βουλευτήριο	curia → η Κουρία (παπική), curial. Η ρωμαϊκή Curia ήταν το κτίριο της Συγκλήτου.
murus	murus, muri αρσ.	τοίχος, τείχος; συνήθ. muri -ōrum = τείχη	murus → mural (τοιχογραφία), και το μουράγιο (από το ενετικό muraio): το προστατευτικό τείχος του λιμανιού.
decerpo	decerpo, decerpsi, decerptum, decerpĕre	κόβω	decerpo = de + carpo («κόβω, μαζεύω»). Από το carpo το carpe diem: «κόψε τη μέρα» — το όνομα της εφαρμογής σου!
arbor	arbor, arboris θηλ.	δένδρο	arbor → arboretum (δενδροκήπιο), Arbor Day· και το άλμπουρο (ο ιστός του πλοίου), στον επίσημο κατάλογο.
caveo	caveo, cavi, cautum, cavēre	προσέχω, φυλάγομαι	caveo → caution, cave! («πρόσεχε»), caveat emptor («ο αγοραστής ας προσέχει»).
tutor	tutor, tutātus sum, tutāri	προστατεύω	tutor → tutor (ο προστάτης-δάσκαλος), tutelage (κηδεμονία).
confīdo	confīdo, confīsus sum, confidĕre	εμπιστεύομαι, έχω εμπιστοσύνη, στηρίζομαι	confido = cum + fido: confide, confidence, confidential. Παίρνει αφαιρετική του μέσου: opibus confidere.
si	si	αν	Si vis pacem, para bellum = «αν θέλεις ειρήνη, ετοιμάσου για πόλεμο». Το si ανοίγει την υπόθεση του υποθετικού λόγου.
memini	memini, meminisse	θυμάμαι	memini ≃ μέμνημαι: memory, memento mori, μνήμη. Mementōte rem publicam … = «θυμηθείτε ότι η πολιτεία …».
extrēmus	extrēmus, extrēma, extrēmum	έσχατος	extremus → extreme, εξτρεμισμός (<< γαλλ., στον επίσημο κατάλογο). Εξτρέμ = στα άκρα.
discrīmen	discrīmen, discrīminis ουδ.	κίνδυνος	discrimen ← discerno (διακρίνω, ≃ κρίνω): η στιγμή της κρίσης. Η κρίση και ο κίνδυνος στην ίδια λέξη!
amīcus	amīcus, amīci αρσ.	φίλος	amicus ← amo (αγαπώ): amicable, και το ισπανικό amigo. Ο φίλος είναι αυτός που αγαπάς.
scribo	scribo, scripsi, scriptum, scribĕre	γράφω	scribere → describe, script, scribble. Και το P.S. = post scriptum, «γραμμένο μετά».
longus	longus, longa, longum	μακρύς, μακρόχρονος	longus → long, longitude (γεωγραφικό μήκος), elongate. Longiōre vitā = με πιο μακρά ζωή.
vita	vita, vitae θηλ.	ζωή	vita → vital, βιταμίνη (vita + amine = «αμίνη της ζωής»). Και CV = curriculum vitae.
nihil	nihil	τίποτα	nihil → nihilism, annihilate (ad + nihil = «κάνω τίποτα»), ex nihilo. Το nihil = ne + hilum («ούτε ίχνος»).
quam	quam	πόσο!; όσο γίνεται πιο; παρά, από; το λόγο	quam έχει τρεις χρήσεις: επιφώνημα + οριστική, β΄ όρος σύγκρισης (amabilior quam Porcia), και quam + υπερθετικό = «όσο γίνεται».
festīvus	festīvus, festīva, festīvum	πρόσχαρος	festivus → festive, και το φεστιβάλ (<< γαλλ., στον επίσημο κατάλογο): η γιορτή.
amabilis	amabilis, amabile	αξιαγάπητος	amabilis ← amo: amiable, amicable. Αξιαγάπητος = που αξίζει να τον αγαπάς.
dignus	dignus, digna, dignum	άξιος	dignus → dignity, dignified· και το indignor (in + dignus) του κειμένου 24: αγανακτώ γιατί κάτι είναι ανάξιο.
anīlis	anīlis, anīle	γεροντικός	anilis ← anus (γριά, ηλικιωμένη): «γριακίστικος». Αντίθετος με το puellāris (κοριτσίστικος) στην ίδια πρόταση.
gravitas	gravitas, gravitātis θηλ.	σεμνότητα, σοβαρότητα	gravitas ← gravis (βαρύς ≃ βαρύς): gravity, gravitation. Η σοβαρότητα είναι το «βάρος» του χαρακτήρα.
prudentia	prudentia, prudentiae θηλ.	φρόνηση, σύνεση	prudentia ← pro-videntia (pro + video, «βλέπω μπροστά»): prudence, provident. Ο φρόνιμος προβλέπει.
cervīces	cervīces, cervīcum θηλ.	τράχηλος, λαιμός	cervix → cervical, και ο αυχένας (cervical spine). Πληθυντικός της 3ης κλίσης.
inhaereo	inhaereo, inhaesi, inhaesum, inhaerēre	προσκολλιέμαι, κρεμιέμαι από	in + haereo («κολλώ»): inhere, inherent, adhesive. Ut illa patris cervicibus inhaerēbat!
complector	complector, complexus sum, complecti	αγκαλιάζω	complector = cum + plecto («πλέκω»): complex, complicate. Αγκαλιάζω = «πλέκομαι» με κάποιον.
diligo	diligo, dilexi, dilectum, diligĕre	αγαπώ	diligo = dis + lego («ξεχωρίζω, διαλέγω»): diligent. Αγαπώ = «διαλέγω».
lectito	lectito, lectitāvi, lectitātum, lectitāre	διαβάζω συχνά (με προθυμία, με προσοχή)	lectito (θαμιστικό του lego): όπως scriptito ↔ scribo. Τα -ito ρήματα δηλώνουν συχνή επανάληψη.
studiōse	studiōse	με επιμέλεια	studiose ← studium (ζήλος): study, και το στούντιο (στον επίσημο κατάλογο), ο χώρος όπου «μελετάς» κάτι.
patientia	patientia, patientiae θηλ.	υπομονή	patientia ← patiens (pati, «υπομένω»): patient, και η πασιέντσα (το παιχνίδι υπομονής, στον επίσημο κατάλογο).
constantia	constantia, constantiae θηλ.	εγκαρτέρηση, σταθερότητα	constantia ← constans (σταθερός): constant, και το όνομα Κωνσταντίνος (στον επίσημο κατάλογο): «ο σταθερός».
valetūdo	valetūdo, valetūdinis θηλ.	κατάσταση υγείας	valetudo ← valeo (είμαι δυνατός): valid, invalid, valedictory. Ο invalid είναι αυτός που «δεν ισχύει».
videor	videor, visus sum, vidēri	φαίνομαι, (μου) φαίνεται	videor είναι το παθητικό του video αλλά σημαίνει «φαίνομαι»: vision, visible, και το video. Δες το sibi videtur: «του φαίνεται».
nascor	nascor, natus sum, nasci	γεννιέμαι	nasci → nature, nation, native, Renaissance (re + nasci = Αναγέννηση), cognate. Quae dura et acerba nascuntur.
gigno	gigno, genui, genitum, gignĕre	γεννώ	gigno ≃ γίγνομαι, γεννώ: genesis, genital, generate, gene. Όλα από τη ρίζα gen-.
lego	lego, lēgi, lectum, legĕre	διαβάζω; μαζεύω, βγάζω	legere → lecture, legend, lesson, college, elect, intellect. Η lectio είναι «αυτό που διαβάζεται».
minor	minor, minus	μικρότερος στην ηλικία	minor → μίνι και μινόρε (στον επίσημο κατάλογο), minus, minimum. Μινόρε = η ελάσσων κλίμακα στη μουσική.
matūrus	matūrus, matūra, matūrum	ώριμος	maturus → mature, premature· ο ώριμος καρπός. Πρώιμο = praecox, ώριμο = maturus.
multum	multum	πολύ	multum → multi-, multiply. Στο Θέμα Γ1 του 2024: multi → τους τρεις βαθμούς του επιρρήματος.
fore	fore	απαρ. μέλλ. του sum	fore = futūrum esse. Γι' αυτό σημαίνει «ότι θα είναι». Στο 2024 ζήτησαν το απαρέμφατο ενεστώτα του fore: esse.
mollis	mollis, molle	μαλακός; επιεικής	mollis ≃ μαλακός (ίδια ρίζα): mollify, emollient. Ζεύγος: dura – mollia, σκληρά και μαλακά.
paenitet	paenitet, paenituit, —, paenitēre	μετανοιώνω	paenitet → penitent, penitence, repent. Neque id me sane paenitet: «και δεν το μετανιώνω».
tragoedia	tragoedia, tragoediae θηλ.	τραγωδία	tragoedia ← τραγῳδία: δάνειο από τα Ελληνικά (το λέει το βιβλίο). Στα αγγλικά tragedy, tragic.
sonōrus	sonōrus, sonōra, sonōrum	ηχηρός	sonorus ← sonus (ήχος): σονάτα, σονέτο (στον επίσημο κατάλογο), sonic, resonance.
durus	durus, dura, durum	σκληρός, τραχύς, δύσκαμπτος	durus → ντούρος (<< ιταλ. duro, ο «σκληρός», στον επίσημο κατάλογο), durable, endure. Duriōra = κάπως τραχιά.
acerbus	acerbus, acerba, acerbum	δυσάρεστος στη γεύση, πικρός, άγουρος	acerbus ← acer (οξύς, κοφτερός): acerbic = δηκτικός. Ο άγουρος καρπός «τσούζει» στη γεύση.
mitis	mitis, mite	γινωμένος, γλυκός	mitis: ήπιος, ώριμος. Mitigate = mitem + agere, «κάνω ήπιο, καταπραΰνω».
puter	puter, putris, putre	σάπιος	puter → putrid, putrefy, putrefaction: όλα σχετικά με το σάπισμα. Στο κείμενο: non matūra sed putria.
pomum	pomum, pomi ουδ.	καρπός, οπώρα	pomum → το πόμολο (<< ιταλ. pomolo, από το σχήμα), pomegranate, Pomona. Το πόμολο της πόρτας μοιάζει με μήλο!
aio	aio	λέγω	aio ≃ ἠμί, ἦν («λέγω»), λέει το βιβλίο. Ait = λέει· aiunt = λένε. Ελλειπτικό: έχει μόνο ορισμένους τύπους.

Ρήμα Ι: αρχικοί χρόνοι, οριστική, παθητική, αποθετικά, υποτακτική, προστακτική

Λέξη	Τύποι	Σημασία	Γαντζάκι
amo	amo, amāvi, amātum, amāre	αγαπώ	amo → amateur: ο ερασιτέχνης είναι κυριολεκτικά αυτός που «αγαπά» αυτό που κάνει.
deleo	deleo, delēvi, delētum, delēre	καταστρέφω, εξολοθρεύω; σκοτώνω	deleo → delete: το πλήκτρο Delete «καταστρέφει» (delere, deletum).
audio	audio, audīvi, audītum, audīre	ακούω, πληροφορούμαι	audio = «ακούω»: audio (ήχος), auditorium (αίθουσα ακροατηρίου), audience (ακροατήριο).
capio	capio, cēpi, captum, capĕre	πιάνω; συλλαμβάνω	capio → capture, concept, recipe: το «recipe» είναι κυριολεκτικά «πάρε!» (recipe).
cogito	cogito, cogitāvi, cogitātum, cogitāre	σκέπτομαι, αναλογίζομαι	Cogito, ergo sum = «σκέφτομαι, άρα υπάρχω» (Ντεκάρτ)· cogito ← co + agito.
dissimulo	dissimulo, dissimulāvi, dissimulātum, dissimulāre	προσποιούμαι ότι δεν…	dissimulo → dissimulate/dissimulation: κάνεις πως ΔΕΝ βλέπεις (simulo = προσποιούμαι).
oppugno	oppugno, oppugnāvi, oppugnātum, oppugnāre	πολιορκώ	oppugno = ob + pugno· pugna → μπουνιά (επίσημος κατάλογος).
habeo	habeo, habui, habitum, habēre	έχω; θεωρώ	habeo → habit, habitat, inhabit· Habeas corpus = «να έχεις το σώμα».
iaceo	iaceo, iacui, iacitum, iacēre	κείμαι, βρίσκομαι	Hic iacet = «εδώ κείται», η επιγραφή σε τάφους.
alo	alo, alui, alitum, alĕre	(εκ)τρέφω	alo → alma mater (η «τροφός» μητέρα), alimentary. Παν. 2024: aluerunt.
colo	colo, colui, cultum, colĕre	καλλιεργώ, λατρεύω; κατοικώ; σέβομαι	colo → culture, cult, agriculture· κουλτούρα (επίσημος κατάλογος).
propōno	propōno, proposui, propositum, proponĕre	βάζω μπροστά μου (ως παράδειγμα)	propono → propose, proposition: «βάζω μπροστά».
possum	possum, potui, —, posse	μπορώ	possum = potis + sum → possible, potent, potential. Παν. 2022: possit → potuisset.
malo	malo, malui, —, malle	προτιμώ	malo = magis volo, «θέλω περισσότερο»· εξ ου mavis, mavult.
dico	dico, dixi, dictum, dicĕre	λέγω; -pro aliquo = μιλάω υπέρ, υποστηρίζω κάποιον	dico → dictate, dictator, verdict, dictionary: όλα «λέγονται».
premo	premo, pressi, pressum, premĕre	πιέζω; καταβάλλω	premo → press, impress, express· η πρέσα (Β2 2025, επίσημος κατάλογος).
iubeo	iubeo, iussi, iussum, iubēre	διατάζω	Σαν το rideo, risi και το augeo, auxi: β΄ συζυγία με παρακείμενο σε -si.
intellego	intellego, intellēxi, intellectum, intellegĕre	καταλαβαίνω	intellego = inter + lego, «διαλέγω ανάμεσα» → intelligence, intellect.
video	video, vīdi, visum, vidēre	βλέπω	video = βίντεο· ≃ εἶδον· «Veni, vidi, vici».
venio	venio, vēni, ventum, venīre	έρχομαι	venio → event, advent, avenue· «Veni, vidi, vici» = ήρθα, είδα, νίκησα.
pervenio	pervĕnio, pervēni, perventum, pervenīre	φθάνω	pervenio = per + venio, «έρχομαι μέχρι το τέλος», φτάνω.
recipio	recipio, recēpi, receptum, recipĕre	παίρνω πίσω	recipio → receive, recipe (= «πάρε!», προστακτική του recipio).
abicio	abicio, abiēci, abiectum, abicĕre	πετάω κάτι μακριά; καταθέτω (τα όπλα)	abicio = ab + iacio· reject, eject, project. «Alea iacta est» = ο κύβος ερρίφθη.
exigo	exigo, exēgi, exactum, exigĕre	εισπράττω; απαιτώ	exigo = ex + ago· exact, exigent. Παν. 2026: exigeret → exegimus.
relinquo	relinquo, relīqui, relictum, relinquĕre	αφήνω	relinquo → relic, relinquish· ≃ λείπω· reliquerat–ελλιπής (Β2 2026).
succurro	succurro, succurri, succursum, succurrĕre	(γ΄ πρόσ. + δοτ.) μου έρχεται κάτι στο μυαλό	succurro → succour· κούρσα, κούριερ (επίσημος κατάλογος). Επαναληπτική 2023: succurrit.
offero	offero, obtuli, oblātum, offerre	φέρνω κάτι (σε κάποιον)	offero → offer (ob + fero). Παν. 2025: obtulisses.
confero	confero, contuli, collātum, conferre	συγκεντρώνω	confero → conference (con + fero). Παν. 2026: conferto.
averto	averto, averti, aversum, avertĕre	βγάζω κάποιον από το δρόμο του	averto → avert, aversion (η απέχθεια). Παν. 2025: avertunt.
sum	sum, fui, —, esse	είμαι	sum ≃ εἰμί· present = prae + sum· absent, essence, interest.
redeo	redeo, redii, reditum, redīre	επιστρέφω	redeo = re + eo: επιστρέφω· «reditus» = η επιστροφή. Παν. 2020, 2023: redeuntis.
loquor	loquor, locūtus sum, loqui	μιλώ	loquor → eloquent, soliloquy· ο ventriloquist (venter + loqui) «μιλά από την κοιλιά».
elābor	elābor, elapsus sum, elābi	(ξε)γλυστρώ	elabor → elapse: ο χρόνος «γλιστράει» και περνά. Παν. 2026: elapso.
fateor	fateor, fassus sum, fatēri	ομολογώ	fateor → confess (confiteor), profess. Παν. 2024: fateatur.
miror	miror, mirātus sum, mirāri	θαυμάζω	miror → miracle, admire. Παν. 2022: mirati sunt.
molior	molior, molītus sum, molīri	μηχανεύομαι, σχεδιάζω	molior → demolish (de + molior: «γκρεμίζω»). Παν. 2026: molientem.
patior	patior, passus sum, pati	ανέχομαι; υπομένω	patior → patient, passion, passive· πασιέντσα (επίσημος κατάλογος).
utor	utor, usus sum, uti	χρησιμοποιώ	utor → use, utility, utensil. Παν. 2022, 2025: uteretur, utitur.
praecipio	praecipio, praecēpi, praeceptum, praecipĕre	καθοδηγώ	praecipio → precept (η εντολή), preceptor· prae + capio.
suscipio	suscipio, suscēpi, susceptum, suscipĕre	παραλαμβάνω, δέχομαι	suscipio → susceptible (δεκτικός)· sus(ub) + capio.
efficio	efficio, effēci, effectum, efficĕre	κατορθώνω; δημιουργώ	efficio → effect, efficient: ex + facio, η «επίδραση».
perficio	perficio, perfēci, perfectum, perficĕre	κατορθώνω	perficio → perfect: per + facio, «τελειώνω» → τέλειος.
reficio	reficio, refēci, refectum, reficĕre	αναψύχω, ξεκουράζω	reficio → refectory: η τραπεζαρία που «σε ξαναφτιάχνει».
obicio	obicio, obiēci, obiectum, obicĕre	ρίχνω; μέμφομαι για; προβάλλω αντίρρηση	obicio → object, objection: ob + iacio, «ρίχνω μπροστά».
affero	affero, attuli, allātum, afferre	φέρνω; προσφέρω	affero: Παν. 2022 attulissent → allatum (ad + latum).
condo	condo, condidi, conditum, condĕre	κτίζω	ab urbe condita = «από την ίδρυση της πόλης»: το condita είναι μετοχή του condo.
perdo	perdo, perdidi, perditum, perdĕre	χάνω	perdo → perdition (η απώλεια)· «Oleum et operam perdidi».
reddo	reddo, reddidi, redditum, reddĕre	καθιστώ, κάνω; επιστρέφω (κάτι)	reddo → render, rent: re + do, «δίνω πίσω».
vendo	vendo, vendidi, venditum, vendĕre	πουλώ	vendo → vendor, vending machine: ο «πωλητής».
accido	accĭdo, accĭdi, —, accidĕre	πέφτω κάτω; accĭdit = συμβαίνει	accidit → accident: «αυτό που πέφτει πάνω σου».
sto	sto, steti, statum, stāre	στέκομαι, υπάρχω	sto ≃ ἵστημι· status, station, statue, stable. Παν. 2023: standi.
abeo	abeo, abii, abitum, abīre	φεύγω	abeo = ab + eo· «Abi!» = «φύγε!».
adeo	adeo, adii, aditum, adīre	πλησιάζω	adeo = ad + eo, «πάω προς». Παν. 2022: adire → adeundo.
pereo	pereo, perii, peritum, perīre	χάνομαι, πεθαίνω	pereo = per + eo, «πηγαίνω ως το τέλος», χάνομαι.
exeo	exeo, exii, exitum, exīre	βγαίνω	exeo → exit: το «Exit» στην πόρτα είναι ρήμα, «βγαίνει»!
adsum	adsum, adfui, —, adesse	είμαι παρών; έρχομαι	«Adsum!» = «παρών!» στο προσκλητήριο.
praesum	praesum, praefui, —, praeesse	προΐσταμαι, έχω την αρχηγία	praesum = prae + sum: «είμαι επικεφαλής». Στο κείμενο: exercitui praefuit.
soleo	soleo, solitus sum, solēre	συνηθίζω	soleo → insolent: ο «ασυνήθιστος» τρόπος (in + solens).
proelior	proelior, proeliātus sum, proeliāri	πολεμώ	proelior ← proelium (η μάχη)· μάχομαι.
vereor	vereor, veritus sum, verēri	φοβάμαι	vereor → reverence, revere: ο σεβασμός είναι «φόβος-σέβας».
minitor	minitor, minitātus sum, minitāri	απειλώ	minitor → menace: η απειλή.
orior	orior, ortus sum, orīri	ανατέλλω; γεννιέμαι, εμφανίζομαι	orior → origin, orient: η Ανατολή είναι η «ανατέλλουσα».
adhortor	adhortor, adhortātus sum, adhortāri	προτρέπω	adhortor = ad + hortor → exhort, hortatory: ο «προτρέπων».
admīror	admīror, admīrātus sum, admīrāri	θαυμάζω	admiror → admire, admiration: ο θαυμασμός.
audeo	audeo, ausus sum, audēre	τολμώ	audeo → audacious· «Sapere aude!» = «τόλμα να σκεφτείς».
gaudeo	gaudeo, gavīsus sum, gaudēre	χαίρομαι	«Gaudeamus igitur» = «ας χαρούμε λοιπόν»: ο ύμνος των φοιτητών.
conloquor	conloquor, conlocūtus sum, conloqui	συζητώ, κουβεντιάζω	conloquor = con + loquor → colloquy, colloquial (καθομιλουμένη).
conor	conor, conātus sum, conāri	προσπαθώ	conatus sum = προσπάθησα: μετοχή με ενεργητικό νόημα.
experior	experior, expertus sum, experīri	δοκιμάζω	experior → experience, expert, experiment: ο «δοκιμασμένος».
glorior	glorior, gloriātus sum, gloriāri	καυχιέμαι	glorior → glory, glorify: η «δόξα» (gloria).
ingredior	ingredior, ingressus sum, ingredi	μπαίνω μέσα, εισέρχομαι, εισβάλλω	ingredior → ingredient (αυτό που «μπαίνει» στη συνταγή), ingress.
intueor	intueor, intuitus sum, intuēri	ατενίζω, κοιτάζω	intueor → intuition: η «ματιά» προς τα μέσα.
obsequor	obsequor, obsecūtus sum, obsĕqui	κάνω το χατίρι κάποιου	obsequor → obsequious: ο δουλοπρεπής που «ακολουθεί» τα χατίρια.
osculor	osculor, osculātus sum, osculāri	φιλώ	osculor ← osculum, «το στοματάκι» = το φιλί.
populor	populor, populātus sum, populāri	λεηλατώ	populor ≠ populus (λαός)! Στο κείμενο 43: «Qui potuisti populari hanc terram».
revertor	revertor, reverti (reversus sum), reverti	επιστρέφω	revertor → revert, reversion: «γυρίζω πίσω».
veneror	veneror, venerātus sum, venerāri	προσκυνώ, λατρεύω	veneror → venerate, venerable (σεβαστός).
congredior	congredior, congressus sum, congrĕdi	συγκρούομαι, μονομαχώ	congredior → congress, κογκρέσο (επίσημος κατάλογος).

Κείμενα & λεξιλόγιο ΙΙ: μαθήματα 28-39

Λέξη	Τύποι	Σημασία	Γαντζάκι
servus	servus, servi αρσ.	δούλος	servus → σερβιτόρος, σερβίρω (έτσι το θέλει ο κατάλογος). Και στα αγγλικά serve, service: ο δούλος «σέρβιρε».
fugitīvus	fugitīvus, fugitīvi αρσ.	δραπέτης, φυγάς	Τους δραπέτες δούλους τους στίγματιζαν με τα γράμματα FUG = fugitīvus. Αγγλικά: fugitive.
custōdia	custōdia, custōdiae θηλ.	φυλακή	custodia → κουστωδία: οι φρουροί που συνοδεύουν. Αγγλικά custody, δηλαδή η προσωρινή κράτηση.
investīgo	investīgo, investīgāvi, investīgātum, investīgāre	αναζητώ τα ίχνη	in + vestigium (ίχνος): όποιος investigates ψάχνει τα ίχνη, σαν ντετέκτιβ.
dedūco	dedūco, dedūxi, deductum, deducĕre	οδηγώ, φέρνω	de + duco: φέρνω κάτω, μαζί μου. Αγγλικά deduce, deduct (συμπεραίνω, αφαιρώ).
scelus	scelus, sceleris ουδ.	έγκλημα, ελεεινή πράξη	scelus → γαλλικό scélérat = κακούργος, αχρείος.
tantus	tantus, tanta, tantum	τόσος	Συσχετικά ζεύγη: tantus… quantus, talis… qualis, tot… quot. Μάθε τα σαν ζευγάρια.
quantus	quantus, quanta, quantum	πόσος, πόσο μεγάλος	quantus → quantity, quantum: το «Quantum of Solace» του Τζέιμς Μποντ = «πόση παρηγοριά».
littera	littera, litterae θηλ.	τα γράμματα, η λογοτεχνία; επιστολή	littera → letter, literal, literature, alliteration. Το γράμμα και η λογοτεχνία έχουν κοινή ρίζα.
dolor	dolor, dolōris αρσ.	πόνος; οργή	dolor → condolence («συλλυπητήρια»). Και το περίφημο Lorem ipsum βγαίνει από το dolorem ipsum.
specto	specto, spectāvi, spectātum, spectāre	κοιτάζω, προσέχω	spectare → spectator, spectacle (θέαμα), inspect, respect, prospect. Βλέπεις τον θεατή (spectator).
vel	vel	ή (vel... vel = ή... ή)	vel… vel… = είτε… είτε. Το σύμβολο ∨ της λογικής (OR) ξεκίνησε από το vel.
emo	emo, ēmi, emptum, emĕre	αγοράζω	emo = αγοράζω. Caveat emptor: «ο αγοραστής ας προσέχει».
doceo	doceo, docui, doctum, docēre	διδάσκω; υποδεικνύω	doceo → ντοκουμέντο (επίσημος κατάλογος), doctor, doctrine. Ο doctor είναι ο δάσκαλος.
corvus	corvus, corvi αρσ.	κόρακας	corvus ≃ κόραξ, κοράκι: ίδια ετυμολογία. Στα αγγλικά το corvid είναι η οικογένεια των κορακιών.
salutatio	salutatio, salutatiōnis θηλ.	χαιρετισμός	saluto < salus (υγεία): ο χαιρετισμός ήταν ευχή υγείας. Και το γαλλικό salut.
satis	satis	αρκετά	satis = αρκετά → satisfy («κάνω αρκετό»), saturate.
sutor	sutor, sutōris αρσ.	παπουτσής	sutor < suo (ράβω). Ο κατάλογος το συνδέει με το κοστούμι (έτσι το θέλει ο κατάλογος). Ne sutor supra crepidam: ο τσαγκάρης στα παπούτσια του.
sestertius	sestertius, sestertii αρσ.	ο σηστέρτιος (νόμισμα)	Ο sestertius ήταν νόμισμα, αρχικά ασημένιο: από το semis + tertius = «δύο και μισό» (άσσαρια).
tandem	tandem	επιτέλους, στο τέλος, κάποτε	tandem = «επιτέλους». Το ποδήλατο tandem ήρθε από λογοπαίγνιο: «το ένα πίσω από το άλλο, σε μήκος».
interest	interest, interfuit, interesse	(με) ενδιαφέρει	inter + est = «είναι ανάμεσα», άρα «έχει σημασία». Αγγλικά interest = ενδιαφέρον.
impendo	impendo, impendi, impensum, impendĕre	ξοδεύω	in + pendo («ζυγίζω, πληρώνω»): ξοδεύω. Από το ίδιο pendo: expend, pension. Operam impendo = κοπιάζω μάταια.
quotiescumque	quotiescumque	οποτεδήποτε	quoties = πόσες φορές; + -cumque = όσες φορές κι αν. Όπως το quicumque.
disco	disco, didici, —, discĕre	μαθαίνω	disco → disciple (μαθητής) και discipline.
victor	victor, victōris αρσ.	νικητής	victor ← vinco. Βίκτωρ, Βικτωρία: κύρια ονόματα από τον κατάλογο. Η Νίκη στα λατινικά είναι η Victoria.
viginti	viginti	είκοσι	viginti ≃ είκοσι. Και το δικό μας Carpe το 20!
nullus	nullus, nulla, nullum	κανείς, καμιά, κανένα	nullus = ne + ullus, «ούτε ένας». Αγγλικά null, nullify, annul.
talis	talis, tale	τέτοιος, τέτοιου είδους	talis… qualis: τέτοιος… όποιος. Ζεύγος των Πανελλαδικών: tale → talia.
mille	mille	χίλιοι	mille passuum = «χίλια βήματα» → μίλι. Και million, millennium.
opera	opera, operae θηλ.	εργασία, κόπος; operā (+ γεν) με τη βοήθεια κάποιου, χάρη σε	opera (εργασία, κόπος) → όπερα, οπερέτα: το «έργο» (opus) που έγινε μουσική.
avis	avis, avis θηλ.	πουλί	avis → aviation, aviator, aviary: το αεροπλάνο πετάει σαν avis.
cupidus	cupidus, cupida, cupidum	αυτός που επιθυμεί	cupidus ← cupio (επιθυμώ). Και ο Cupido, ο θεός της επιθυμίας.
adiumentum	adiumentum, adiumenti ουδ.	βοήθεια	adiumentum < iuvo (βοηθώ). Από την ίδια οικογένεια το adjutant, ο βοηθός αξιωματικού.
solacium	solacium, solacii ουδ.	παρηγοριά	solacium → solace. Το «Quantum of Solace» του Μποντ = «ποσότητα παρηγοριάς».
gratulatio	gratulatio, gratulatiōnis θηλ.	έκφραση συγχαρητηρίων	gratulatio < gratus (ευχάριστος): congratulations! Συγχαρητήρια.
luxuria	luxuria, luxuriae θηλ.	τρυφή, πολυτέλεια	luxuria (πολυτέλεια) → λούσο, «λουσάτος» (ιταλικό lusso). Ο κατάλογος μάθ. 30 το θέλει ζεύγος.
continenter	continenter	με εγκράτεια	continenter < contineo («κρατώ μαζί»): η εγκράτεια. Και continent = η συνεχής ξηρά.
accusātor	accusātor, accusātōris αρσ.	κατήγορος	accusator < accuso (κατηγορώ). Από το ίδιο ρήμα και η accusativus: η πτώση της αιτιατικής.
flagitium	flagitium, flagitii ουδ.	όνειδος, ντροπή	flagitium είναι το αντίθετο της τιμής (honos). Στο κείμενο πάει ζευγάρι: flagitium ac dedecus, «όνειδος και ντροπή».
stipendium	stipendium, stipendii ουδ.	μισθός	stipendium → stipend (μισθός, υποτροφία). Stipendia mereo = υπηρετώ στο στρατό.
mereo	mereo, merui, meritum, merēre	αξίζω; (stipendia) mereo υπηρετώ στο στρατό	mereo = «παίρνω το μερίδιό μου»: συγγενές με το μέρος. Αγγλικά merit.
laudo	laudo, laudāvi, laudātum, laudāre	επαινώ	laudare → laud, laudable. Και το Laudato si' = «δοξασμένος να είσαι». Ρίζα: laus (έπαινος).
edīco	edīco, edixi, edictum, edicĕre	διατάζω να	e + dico: «βγάζω λόγο», διατάζω. Αγγλικά edict = διάταγμα.
abstineo	abstineo, abstinui, abstentum, abstinēre	απέχω από	abs + teneo (κρατώ μακριά): abstain, abstinence.
lacesso	lacesso, lacessīvi, lacessītum, lacessĕre	προκαλώ κάποιον σε	Ο Μάνλιος γιος «προκλήθηκε» σε μονομαχία: proelio lacessītus est.
antecello	antecello, antecellĕre	ξεπερνώ κάποιον σε κάτι	ante + cello (υπερέχω): προηγούμαι σε υπεροχή. Το excellens, «εξαιρετικός», είναι της ίδιας οικογένειας.
transfīgo	transfīgo, transfīxi, transfīxum, transfigĕre	διαπερνώ, καρφώνω	trans + figo (καρφώνω): transfix, «καρφώνω». Στα αγγλικά: transfixed with fear.
spolio	spolio, spoliāvi, spoliātum, spoliāre	απογυμνώνω, σκυλεύω	spolio < spolium (λάφυρο): spoil, spoils of war.
multo	multo, multāvi, multātum, multāre	τιμωρώ	multa = πρόστιμο, ποινή → multo = τιμωρώ. Αγγλικά mulct.
fugo	fugo, fugāvi, fugātum, fugāre	τρέπω σε φυγή	fugo < fuga: «κάνω κάποιον να φύγει». Αγγλικά fugue.
pugno	pugno, pugnāvi, pugnātum, pugnāre	μάχομαι, πολεμώ	pugno < pugna → η μπουνιά (επίσημος κατάλογος). Και pugnus = η γροθιά.
natus	natus, nata, natum	καταγόμενος	natus ← nascor (γεννιέμαι): native, nation, nature.
peto	peto, petīvi, petītum, petĕre	ορμώ; ζητώ	petere → petition, compete, appetite, centripetal (κεντρομόλος).
eventus	eventus, eventūs αρσ.	έκβαση	eventus < evenio (e + venio, «βγαίνω»): η έκβαση. Αγγλικά event, eventually.
iniussu	iniussu	παρά τη διαταγή (κάποιου)	iniussū = «χωρίς εντολή»: in + iussu. Το αντίθετο: iussū consulis, με εντολή του ύπατου.
exemplum	exemplum, exempli ουδ.	παράδειγμα	exemplum → example, exemplary. Και το e.g. = exempli gratia, «για παράδειγμα».
vetustas	vetustas, vetustātis θηλ.	αρχαιότητα	vetustas (αρχαιότητα) → βετεράνος, από το vetus, «παλιός». Ο βετεράνος είναι ο παλιός στη δουλειά.
imāgo	imāgo, imāginis θηλ.	εικόνα	imago → image, imagine, imagination: η εικόνα που δημιουργεί φαντασία.
expeto	expeto, expetīvi, expetītum, expetĕre	επιδιώκω	ex + peto: «ζητώ επίμονα». Από το peto: compete, petition, appetite.
dimicatio	dimicatio, dimicatiōnis θηλ.	αγώνας	dimicatio < dimico: ο αγώνας σώμα με σώμα.
conformo	conformo, conformāvi, conformātum, conformāre	διαμορφώνω, διαπλάθω	conformo (διαμορφώνω) → κονφορμισμός· με το forma, φορμαλισμός. Conform = παίρνω τη μορφή των άλλων.
sic	sic	έτσι	sic = έτσι. Το [sic] μέσα σε παράθεση λέει: «έτσι ακριβώς γράφτηκε».
duco	duco, duxi, ductum, ducĕre	οδηγώ; θεωρώ; εκτιμώ, υπολογίζω	ducere (οδηγώ) → educate (e + ducere, «βγάζω έξω»), conduct, produce, duke. Ο Duce ήταν ο «αρχηγός».
semper	semper	πάντοτε	semper → sempiternus (αιώνιος). Και το Semper fidelis, μότο των Αμερικανών Marines.
nisi	nisi	αν δεν	nisi = ni + si, «αν όχι».
sapiens	sapiens, sapientis	σοφός	sapiens → Homo sapiens, «ο σοφός άνθρωπος». Sapientia = σοφία.
accēdo	accēdo, accessi, accessum, accedĕre	πλησιάζω; προστίθεμαι, συνοδεύω; συμβαίνω	ad + cedo, «πηγαίνω προς»: αγγλικά accede, access, accession.
vester	vester, vestra, vestrum	δικός σας	vester, vestra, vestrum: ο δικός σας. Αντίστοιχο του noster. Pro salūte vestrā = για τη σωτηρία σας.
excito	excito, excitāvi, excitātum, excitāre	(ξε)σηκώνω; αποκαθιστώ	ex + cito: «ξεσηκώνω». Αγγλικά excite, incite.
constituo	constituo, constitui, constitūtum, constituĕre	αναδιοργανώνω; αποφασίζω	constituo → constitution (το σύνταγμα), constitute, institute.
comprimo	comprimo, compressi, compressum, comprimĕre	περιορίζω, χαλιναγωγώ	com + premo (πιέζω): compress, compression. Comprimendae libidines = να χαλιναγωγηθούν τα πάθη.
propāgo	propāgo, propāgāvi, propāgātum, propāgāre	αφήνω απογόνους, διαιωνίζω το είδος	propago: de propaganda fide = «για τη διάδοση της πίστης» → προπαγάνδα (επίσημος κατάλογος).
suboles	suboles, subolis θηλ.	οι απόγονοι	suboles: οι απόγονοι, ο «νέος βλαστός» μιας οικογένειας.
vincio	vincio, vinxi, vinctum, vincīre	δένω, στερεώνω	vincio → vinculum, «δεσμός». Στο κείμενο οι αυστηροί νόμοι στερεώνουν (δένουν) την πολιτεία.
subvenio	subvenio, subvēni, subventum, subvenīre	βοηθώ	sub + venio: «έρχομαι από κάτω, βοηθώ». Αγγλικά subvention = κρατική επιδότηση.
medeor	medeor, medēri	γιατρεύω	medeor ~ μήδομαι («φροντίζω»): ίδια ρίζα. Από εδώ και τα medicine, medic.
sano	sano, sanāvi, sanātum, sanāre	θεραπεύω	sano → σανατόριο (επίσημος κατάλογος) και sane, sanity: ο υγιής νους.
civīlis	civīlis, civīle	εμφύλιος	civilis → civil, civilization (civis = πολίτης). Bellum civile = πόλεμος μεταξύ πολιτών.
vito	vito, vitāvi, vitātum, vitāre	αποφεύγω	vito = αποφεύγω. Inevitable = αυτό που δεν αποφεύγεται.
fides	fides, fidei θηλ.	πίστη; εμπιστοσύνη; εμπορική πίστη	bona fide = «με καλή πίστη». Και ο σκύλος Fido, από το fidus = πιστός.
unus	unus, una, unum	ένας; μόνος	unus → unit, unite, union, unicorn (unus + cornu = μονόκερως).
praesidium	praesidium, praesidii ουδ.	φρουρά; στήριγμα	praesidium < prae + sedeo: αυτός που «κάθεται μπροστά» φυλάει. Από εκεί και ο president, ο πρόεδρος.
quare	quare	επομένως	quare = qua re, «για ποιο λόγο;», άρα «γι' αυτό», επομένως.
uterque	uterque, utraque, utrumque	και ο ένας και ο άλλος, ἑκάτερος	uterque = uter + que: και ο ένας και ο άλλος. Στο κείμενο: uterque dux = ο Καίσαρας και ο Πομπήιος.
praedo	praedo, praedōnis αρσ.	ληστής	praedo < praeda (λεία): ο ληστής ζει από τη λεία. Αγγλικά predator, ο αρπακτικός.
domestici	domestici, domesticōrum αρσ.	οι δούλοι του σπιτιού	domestici < domus (σπίτι): οι δούλοι του σπιτιού. Αγγλικά domestic = οικιακός.
conloco	conloco, conlocāvi, conlocātum, conlocāre	εγκαθιστώ	con + loco (τοποθετώ): εγκαθιστώ. Αγγλικά collocate. Παράλληλος τύπος: colloco.
resero	resero, reserāvi, reserātum, reserāre	ανοίγω	sera = ο μοχλός της πόρτας: resero = βγάζω τον μοχλό, ανοίγω.
intromitto	intromitto, intromīsi, intromissum, intromittĕre	βάζω μέσα	intro + mitto: «στέλνω μέσα». Από το mitto: mission, missile, admit.
consecro	consecro, consecrāvi, consecrātum, consecrāre	αφιερώνω, προσφέρω	con + sacro < sacer (ιερός): αφιερώνω στους θεούς. Αγγλικά consecrate.
clarus	clarus, clara, clarum	καθαρός, δυνατός (για φωνή); ένδοξος	clarus (καθαρός, δυνατός, ένδοξος) → clear, clarity. Clarā voce = με δυνατή, καθαρή φωνή.
forte	forte	τυχαία; ίσως	forte → fortuna → φουρτούνα (επίσημος κατάλογος): η τύχη που φέρνει καταιγίδα.
tamquam	tamquam	όπως, ως; (σύνδ. παραβ.)	tam + quam = «τόσο όσο»: σαν. Tamquam sanctum templum = σαν ιερό ναό.
sanctus	sanctus, sancta, sanctum	ιερός	sanctus → saint, sanctuary, sanction. San Francisco = Sanctus Franciscus, «άγιος Φραγκίσκος».
sequester	sequester, sequestris αρσ.	μεσολαβητής	sequester < sequor (ακολουθώ): ο μεσολαβητής «ακολουθεί» και τα δύο μέρη. Αγγλικά sequester.
aes	aes, aeris ουδ.	χαλκός, μπρούντζος; χρήματα	aes = χαλκός → χρήματα. Aes alienum = «ξένος χαλκός», δηλαδή χρέος!
tribūtum	tribūtum, tribūti ουδ.	φόρος, εισφορά	tributum ← tribuo (μοιράζω): tribute, contribute, attribute.
mercenarius	mercenarius, mercenarii αρσ.	μισθωτός εργάτης	mercenarius < merces (μισθός): αγγλικά mercenary. Ο κατάλογος: μερκαντιλισμός.
dos	dos, dotis θηλ.	προίκα	dos ~ δίδωμι: η προίκα «δίνεται». Από την ίδια ρίζα η προδοσία (Β2 2026).
rus	rus, ruris ουδ.	αγρός	rus → rural, rustic, ρουστίκ. Ο αγρός της εξοχής.
publicus	publicus, publica, publicum	δημόσιος	publicus ← populus (ο λαός): public, publish, republic και το pub (< public house).
publice	publice	δημόσια; με τη φροντίδα του κράτους	publice = δημόσια, με τη φροντίδα του κράτους. Συγγενές με το pub (public house).
placet	placet, placuit, placēre	αποφασίζω; κρίνω	placet → placebo, το πλασέμπο: «θα αρέσω». Στον κατάλογο το βρίσκεις στο μάθ. 50.
quia	quia	επειδή	quia, quod, quoniam: οι τρεις αιτιολογικοί. + οριστική = αντικειμενική αιτία.
quoniam	quoniam	επειδή	quoniam = «επειδή πια» (quom + iam).
fundo	fundo, fudi, fusum, fundĕre	χύνω; τρέπω σε φυγή	fundere (χύνω) → fuse, confuse, refund, fondue (= λιωμένο).
gratia	gratia, gratiae θηλ.	συμφιλίωση; χάρη, εύνοια	gratia → grace, gratitude, gratis. Ισπανικά gracias.
aerarium	aerarium, aerarii ουδ.	το δημόσιο ταμείο	aerarium < aes (χαλκός, χρήμα): το ταμείο της πολιτείας.
desero	desero, deserui, desertum, deserĕre	εγκαταλείπω	desero → deserter (λιποτάκτης), desert (έρημος = εγκαταλειμμένος τόπος).
mehercule	mehercule	μα τον Ηρακλή!	mehercule = me + Hercule, «μα τον Ηρακλή!»: ο συνηθισμένος όρκος των Ρωμαίων.
frugalitas	frugalitas, frugalitātis θηλ.	ολιγάρκεια	frugalitas → frugal, frugality: η ολιγάρκεια του Κούριου που είχε μπροστά του χρυσάφι και έτρωγε από ξύλινο πιάτο.
contemno	contemno, contempsi, contemptum, contemnĕre	περιφρονώ	con + temno (περιφρονώ): contempt, contemptuous.
scamnum	scamnum, scamni ουδ.	σκαμνί	scamnum ⩾ σκαμνί: το σκαμνί σου είναι λατινικό!
catillus	catillus, catilli αρσ.	πιάτο	catillus = μικρό πιάτο: ο Κούριος έτρωγε από ξύλινο πιάτο, με χρυσάφι μπροστά του.
supervacaneus	supervacaneus, supervacanea, supervacaneum	περιττός, ανώφελος	supervacaneus < super + vacare: αυτό που «περισσεύει» και είναι κενό.
locuples	locuples, locuplētis	πλούσιος	locuples = locus + plenus: ο «γεμάτος γη», δηλαδή ο πλούσιος κτηματίας.
corrumpo	corrumpo, corrūpi, corruptum, corrumpĕre	διαφθείρω	com + rumpo (σπάζω): corrupt, corruption: ό,τι «σπάει» ολοκληρωτικά.
divitiae	divitiae, divitiārum θηλ.	πλούτη	divitiae: «αγαθά-προσφορά των θεών» (divus, δῖος): τα πλούτη θεωρούνταν δώρο των θεών.
nē	nē	μήπως; να μη; για να μη	nē (τελικός): για να μη. Παρενθετικά: nē dicam = «για να μην πω».
paupertas	paupertas, paupertātis θηλ.	φτώχεια	pauper = «που παράγει λίγα»: paucus, παῦρος. Αγγλικά pauper, poverty.
ceno	ceno, cenāvi, cenātum, cenāre	δειπνώ, γευματίζω	cena = το δείπνο. Το cenaculum: το υπερώο του Μυστικού Δείπνου.
focus	focus, foci αρσ.	εστία, φωτιά	focus = εστία, τζάκι! Το «κέντρο της προσοχής» ήταν κάποτε η φωτιά του σπιτιού: focus, foyer.
ineptus	ineptus, inepta, ineptum	άκαιρος, ανόητος	ineptus = in + aptus: ακατάλληλος, άκαιρος. Αγγλικά inept.
ligneus	ligneus, lignea, ligneum	ξύλινος	lignum = ξύλο: ο λιγνίτης είναι το «ξυλώδες» κάρβουνο.
pondus	pondus, ponderis ουδ.	βάρος	pondus → pound, ponder, preponderant: ό,τι ζυγίζεις.
praebeo	praebeo, praebui, praebitum, praebēre	παρέχω, προσφέρω	prae + habeo («κρατώ μπροστά»): προσφέρω.
protinus	protinus	αμέσως	protinus = pro + tenus: «προς τα εμπρός χωρίς διακοπή», άρα αμέσως.
risus	risus, risūs αρσ.	γέλιο	risus < rideo (γελώ): ridiculous = γελοίος, risible.
solvo	solvo, solvi, solūtum, solvĕre	λύνω, χαλαρώνω	solvere (λύνω) → solve, solution, dissolve, absolve. Ο κατάλογος: σβέλτος.
assideo	assideo, assēdi, assessum, assidēre	κάθομαι (δίπλα)	ad + sedeo: κάθομαι δίπλα. Assiduous = ο επίμονος που «κάθεται» πάνω στη δουλειά.
furor	furor, furōris αρσ.	μανία	furor → furious. Ο κατάλογος: φουριόζος, η φούρια (η πιεστική βιασύνη).
invādo	invādo, invāsi, invāsum, invadĕre	εισχωρώ, καταλαμβάνω, πιάνω	in + vado (προχωρώ): invade, invasion.
concordia	concordia, concordiae θηλ.	ομόνοια	con + cor (καρδιά): ομόνοια = «μία καρδιά». Concord, Concorde.
ferox	ferox, ferōcis	άγριος	ferox ~ ferus (άγριος): ferocious.
impotens	impotens, impotentis	ανίκανος να κυριαρχηθεί, αχαλίνωτος	in + potens (ισχυρός): impotent, αυτός που δεν κυριαρχεί στον εαυτό του.
cogo	cogo, coēgi, coactum, cogĕre	εξαναγκάζω; συγκαλώ	co + ago («σπρώχνω μαζί»): εξαναγκάζω. Αγγλικά cogent.
locus	locus, loci αρσ.	τόπος; σημείο	locus → local, location, lieutenant (lieu + tenant = «αυτός που κρατά τη θέση»).
pario	pario, pepĕri, partum, parĕre	γεννώ; κερδίζω	pario (γεννώ, κερδίζω) → parent, ο γονιός. Victoria parta: νίκη που «γεννήθηκε» με κόπο.
etiamsi	etiamsi	ακόμη κι αν	etiam + si = «ακόμη κι αν».
omen	omen, ominis ουδ.	οιωνός	omen → ominous (δυσοίωνος): ο οιωνός που δεν ήθελες να ακούσεις.
sacellum	sacellum, sacelli ουδ.	μικρό ιερό, μικρό τέμενος	sacellum = «μικρό ιερό» (sacrum + υποκοριστικό).
persedeo	persedeo, persēdi, persessum, persedēre	κάθομαι για πολλή ώρα	per + sedeo: κάθομαι ώρες, ξενυχτώντας. Από το sedeo και τα session, sedentary.
matertera	matertera, materterae θηλ.	θεία (από τη μητέρα)	matertera ≃ mater (μήτηρ): η θεία από τη μητέρα. Η θεία από τον πατέρα λεγόταν amita.
cedo	cedo, cessi, cessum, cedĕre	παραχωρώ	cedere («πηγαίνω, υποχωρώ») → proceed, process, success, exceed, concede, access.
confirmo	confirmo, confirmāvi, confirmātum, confirmāre	επιβεβαιώνω	con + firmo (< firmus): στερεώνω, επιβεβαιώνω. Ζεύγος του 2024: φίρμα – confirmaverunt.
matrimonium	matrimonium, matrimonii ουδ.	γάμος	matrimonium < mater: ο γάμος ως «ιδιότητα της μητέρας». Αγγλικά matrimony.
mos	mos, moris αρσ.	συνήθεια, έθιμο; mores = ήθη, θεσμοί	O tempora, o mores! mos, moris → moral. Ο κατάλογος: αμοραλισμός.
soror	soror, sorōris θηλ.	αδελφή	soror → sorority: σύλλογος «αδελφών» φοιτητριών.
congruens	congruens, congruentis	σύμφωνος	congruens: οι «ίσες» (congruent) γωνίες και τρίγωνα της γεωμετρίας ταιριάζουν η μία με την άλλη.
mora	mora, morae θηλ.	χρονοτριβή, καθυστέρηση	mora (καθυστέρηση) → μορατόριουμ, η αναστολή. Επίσημος κατάλογος μάθ. 38.
paulisper	paulisper	για λίγο	paulum + per: για λίγη ώρα. Το Paulus σημαίνει «μικρός» (Πάβλος, Pablo).
priscus	priscus, prisca, priscum	αρχαίος	priscus = αρχαίος. Από εκεί και το pristine, το «πρωταρχικό, παρθένο».
propositum	propositum, propositi ουδ.	σκοπός	propositum < propono: ό,τι βάζεις μπροστά σου ως στόχο. Αγγλικά purpose, proposal.
sedes	sedes, sedis θηλ.	κάθισμα	sedes < sedeo: το κάθισμα. Η Holy See είναι η «Αγία Έδρα».
nuptiālis	nuptiālis, nuptiāle	γαμήλιος	nuptiae = γάμος → nuptial. Το nubo σημαίνει «καλύπτω»: η νύφη κάλυπτε το πρόσωπο.
expecto	expecto, expectāvi, expectātum, expectāre	περιμένω	ex + specto: κοιτάζω προς τα έξω, περιμένω. Αγγλικά expect.
praeceps	praeceps, praecipitis	αυτός που πέφτει με το κεφάλι	prae + caput = «με το κεφάλι μπροστά»: precipice, precipitate.
ebur	ebur, eboris ουδ.	ελεφαντόδοντο	ebur (ελεφαντόδοντο) → ivory: μέσω των γαλλικών (ivoire).
simulacrum	simulacrum, simulacri ουδ.	ομοίωμα, εικόνα, άγαλμα	simulacrum < simul / similis: το ομοίωμα. Αγγλικά simulate, simulacrum.
explico	explico, explicāvi, explicātum, explicāre	αναπτύσσω, εκφράζω	ex + plico (διπλώνω): ξεδιπλώνω. Αγγλικά explain, explicit.
memorabilis	memorabilis, memorabile	αξιομνημόνευτος	memoria → memorable, memorabilia: ό,τι αξίζει να το θυμάσαι.
integer	integer, integra, integrum	υγιής, αρτιμελής	in + tang- (δεν ακουμπάω): ακέραιος. Αγγλικά integer, integrity.
debilis	debilis, debile	αδύναμος, ανάπηρος	debilis → debility, debilitate: αποδυναμώνω.
imperītus	imperītus, imperīta, imperītum	άπειρος	imperitus = in + peritus: άπειρος. Peritus ~ πείρα (Β2 2025: imperitos – πείρα).
malum	malum, mali ουδ.	τα δεινά, οι συμφορές	malum → malady, malice, malevolent: το κακό.
marmor	marmor, marmoris ουδ.	μάρμαρο	marmor ⩽ μάρμαρο: το λατινικό δανείστηκε τη λέξη από τα ελληνικά!
materia	materia, materiae θηλ.	ύλη, υλικό	materia (ξύλο, ύλη) → μαδέρι (βενετσιάνικο madiero), ματεριαλισμός.
quicumque	quicumque, quaecumque, quodcumque	οποιοσδήποτε	quicumque = qui + cumque: οποιοσδήποτε. Αγγλικά whatever.
tantum	tantum	μόνο	tantum = μόνο (ουδέτερο του tantus). Non … tantum … quoque = όχι μόνο … αλλά και.
quoque	quoque	επίσης	quoque = επίσης. Μπαίνει πάντα μετά τη λέξη που τονίζει: ex aere quoque.
si minus	si minus	αν όχι	si minus = si non: ελλειπτικά «αν όχι» στη δεύτερη υπόθεση. Εδώ: si poterit … si minus …

Κείμενα & λεξιλόγιο ΙΙΙ: μαθήματα 40-50

Λέξη	Τύποι	Σημασία	Γαντζάκι
obviam eo	obviam eo	πηγαίνω αντίθετα με (+ δοτ.)	ob viam = «στο δρόμο» → obvious: ό,τι βρίσκεται μπροστά σου, αυτό που δεν μπορείς να μην το δεις.
occupo	occupo, occupāvi, occupātum, occupāre	καταλαμβάνω	occupo = ob + capio, «αρπάζω από μπροστά» → occupy, και οι Occupy διαδηλώσεις που «καταλαμβάνουν» πλατείες.
armatus	armātus, armāta, armātum	οπλισμένος	armatus → άρματα, αρματολός (επίσημο ζεύγος μαθ. 40): ο οπλισμένος αγωνιστής του '21.
circumsedeo	circumsedeo, circumsēdi, circumsessum, circumsedēre	περικυκλώνω	circum + sedeo = «κάθομαι ολόγυρα» (πολιορκώ)· από το sedeo: sedentary, session.
infirmus	infirmus, infirma, infirmum	αδύναμος	in + firmus: infirm. Το infirmary είναι το δωμάτιο των «αδύναμων».
conservo	conservo, conservāvi, conservātum, conservāre	σώζω	conservo → κονσέρβα (επίσημο ζεύγος μαθ. 40): η κονσέρβα «σώζει» το φαγητό από το χαλασμό.
solus	solus, sola, solum	μόνος	solus → σόλο (επίσημο ζεύγος)· soliloquy = solus + loqui, «μιλώ μόνος μου».
interrogo	interrogo, interrogāvi, interrogātum, interrogāre	ρωτώ; ζητώ τη γνώμη κάποιου	inter + rogo → interrogate: η ανάκριση είναι «ρωτάω ανάμεσα».
sententia	sententia, sententiae θηλ.	άποψη, κρίση; απόφαση	sententia ← sentio: sentence (πρόταση ή ποινή) και sentiment.
licet	licet	αν και; και αν	licet = «επιτρέπεται» → license, licit: «ας επιτραπεί να…, ωστόσο…».
antiquus	antīquus, antīqua, antīquum	αρχαίος	antiquus → η αντίκα (επίσημο ζεύγος μαθ. 41): ό,τι είναι «αρχαίο» στην αγορά του παλαιοπώλη.
dilucide	dilūcide	με διαύγεια	di- + lux: «με φως, καθαρά» → lucid, elucidate.
obsoletus	obsolētus, obsolēta, obsolētum	απαρχαιωμένος, ξεπερασμένος, σε αχρηστία	obsolete: η ίδια λέξη στα αγγλικά· το ξεπερασμένο κινητό είναι obsolete.
scopulus	scopulus, scopuli αρσ.	βράχος	scopulus: το Λατινικό δανείστηκε το ελληνικό σκόπελος, γι' αυτό ο «σκόπελος» είναι κι εμπόδιο.
insolens	insolens, insolentis	ασυνήθιστος	in + solens (μτχ. του soleo = συνηθίζω): «ασυνήθιστος» → insolent, αυτός που ξεφεύγει από τη συνήθεια.
inauditus	inaudītus, inaudīta, inaudītum	ανήκουστος, πρωτάκουστος	in + auditus (audio): inaudible. «Ανήκουστη» λέξη = που δεν έχει ακουστεί ποτέ.
primus	primus, prima, primum	πρώτος	primus → prime, primitive, prima donna (η πρώτη κυρία της όπερας).
proinde quasi	proinde quasi	σαν να	proinde = «έτσι ακριβώς» + quasi: ο διπλός σύνδεσμος που θέλει υποτακτική.
quin	quin	γιατί δεν; (ερωτηματικό)· να (μετά από non dubito, εμπόδιο με άρνηση)	quin = qui + ne («πώς όχι;»): «γιατί δεν…;» και, μετά από άρνηση, «να / ότι».
ergo	ergo	επομένως	Cogito, ergo sum = «σκέφτομαι, άρα υπάρχω» (Ντεκάρτ): ergo = άρα.
taceo	taceo, tacui, tacitum, tacēre	σωπαίνω	tacere → tacit (σιωπηρός), taciturn (λιγόλογος).
tanto	tanto	τόσο	quanto … tanto = «όσο … τόσο»: ζευγάρι που πάει πάντα μαζί, όπως το ελληνικό «όσο … τόσο».
immineo	immineo, —, —, imminēre	πλησιάζω απειλητικά (+ δοτ.)	immineo = «κρέμομαι από πάνω» → imminent: ό,τι είναι έτοιμο να πέσει στο κεφάλι σου.
coniuratio	coniuratio, coniuratiōnis θηλ.	συνωμοσία	coniuratio = con + iuro, «ορκίζονται μαζί» → conjure (επικαλούμαι) και jury, perjury.
animadverto	animadverto, animadverti, animadversum, animadvertĕre	παρατηρώ; animadverto in aliquem = τιμωρώ κάποιον	animum + adverto, «στρέφω το μυαλό» → animadversion: έντονη παρατήρηση ή επίκριση.
crudelis	crudelis, crudele	σκληρός	crudelis ← crudus (ωμός) → cruel, crude: η σκληρή πράξη είναι «ωμή».
crudeliter	crudeliter	με σκληρότητα	crudeliter → cruelly: «ωμά, με σκληρότητα». Δες και το crudelis.
intendo	intendo, intendi, intentum, intendĕre	κατευθύνομαι	tendo (τεντώνω) → tend, tension, intend, extend, attend: «τεντώνω προς μια κατεύθυνση».
regie	rēgie	τυραννικά	regie ← rex: ο «ρήγας» της τράπουλας (επίσημο ζεύγος 2024: ρήγας – regie).
stultus	stultus, stulta, stultum	ανόητος	stultus → stultify: κάνω κάποιον ηλίθιο. Ο stultus είναι ο ανόητος που δεν βλέπει τον κίνδυνο.
auctoritas	auctoritas, auctoritātis θηλ.	κύρος, επιρροή	auctoritas ← auctor ← augeo (≃ αὐξάνω): author, authority, και η «αυθεντία».
quo	quo	όπου	quo vadis = «πού πηγαίνεις;» (η ερώτηση προς τον Πέτρο). Εδώ το quo είναι «όπου».
infelix	infēlix, infēlīcis	δυστυχισμένος	in + felix: το felix είναι ο ευτυχισμένος (Felix, Felicity). Το infelix είναι ο δυστυχής.
senecta	senecta, senectae θηλ.	τα γερατειά	senecta ← senex: senior, senile, senate (senatus = «συνέλευση γερόντων»).
liberi	līberi, līberōrum αρσ.	τα παιδιά («τέκνα»)	liberi ← liber (ελεύθερος): τα «ελεύθερα» μέλη του οίκου. Liberty, liberal ← liber.
domus	domus, domūs θηλ.	σπίτι	domus ≃ δόμος· domestic ↔ οικοδομή. Και το dome, ο «θόλος», από το ιταλικό duomo.
finis	finis, finis αρσ.	τέλος; σύνορο	finis → φινάλε (επίσημο ζεύγος μαθ. 43), final, finish.
num	num	μήπως; αν	num = «μήπως;» — περιμένει «όχι». Αν ρωτάς num, το «όχι» είναι προφανές.
at	at	αλλά	at = «αλλά!»: η αντίθεση που αλλάζει τον τόνο, σαν το «μα» στην αρχή της φράσης.
contra	contra	αντίθετα	contra → contrary, contrast, counter-: το «αντίθετο» των αγγλικών.
quamvis	quamvis	αν και, παρόλο που	quamvis = quam + vis, «όσο θέλεις» → «όσο κι αν». Ο κανόνας του βιβλίου: υποτακτική, κυρίως μπροστά από επίθετο.
tyrannus	tyrannus, tyranni αρσ.	τύραννος	tyrannus: ελληνική λέξη που πέρασε στα Λατινικά· ο T. Rex είναι ο «τύραννος-βασιλιάς» των δεινοσαύρων.
caritas	caritas, caritātis θηλ.	στοργή	caritas ← carus (αγαπητός) → charity, caress, και η Caritas.
fiducia	fiducia, fiduciae θηλ.	εμπιστοσύνη, αυτοπεποίθηση	fiducia ← fido: confidence, confide, «εμπιστεύομαι κάποιον με όλη μου την καρδιά».
benevolentia	benevolentia, benevolentiae θηλ.	εύνοια, ευμένεια, καλή θέληση	bene + volo, «θέλω καλά» → benevolent: αυτός που σου θέλει το καλό.
metuo	metuo, metui, metūtum, metuĕre	φοβάμαι	metus (φόβος) → meticulous: ο σχολαστικός είναι «φοβισμένος» μην κάνει λάθος.
suspectus	suspectus, suspecta, suspectum	ύποπτος	suspectus = μτχ. του suspicio → suspect, suspicion: όποιος κοιτάζει «από κάτω» με καχυποψία.
simulatio	simulatio, simulatiōnis θηλ.	προσποίηση, υποκρισία	simulatio → simulation, simulator: το «κάνω πως». Με το dis-: dissimulo.
inops	inops, inopis	αυτός που έχει έλλειψη από κάτι (+ γεν.)	in + ops (πλούτος, δύναμη): inopia = έλλειψη, φτώχεια (μάθ. 50). Το copia έχει το ίδιο στοιχείο.
fidus	fidus, fida, fidum	πιστός	fidus → Fido, ο πιστός σκύλος· Semper Fi = semper fidelis. Το αντίθετο: infidus.
neuter	neuter, neutra, neutrum	ούτε ο ένας ούτε ο άλλος (οὐδέτερος)	neuter = ne + uter, «ούτε ο ένας»: neutral, neuter (ουδέτερο γένος).
an	an	αν, ή	an = «ή» στις διμελείς ερωτήσεις: utrum … an. Αλλιώς, μετά από nescio, dubito: «αν».
quodsi	quodsi	αν όμως	quod + si = «κι αν» στην αρχή της περιόδου: ο σύνδεσμος που συνεχίζει με υπόθεση.
captivus	captīvus, captīva, captīvum	αιχμάλωτος	captivus ← captus (capio) → captive, capture: ο αιχμάλωτος είναι αυτός που τον «έπιασαν».
persuadeo	persuadeo, persuāsi, persuāsum, persuadēre	πείθω	persuadeo = per + suadeo (suavis ≃ ἡδύς): persuade, «γλυκά τον κάνω να…».
provideo	provideo, provīdi, provīsum, providēre	προνοώ, μεριμνώ	pro + video: «βλέπω μπροστά» → provide, providence. Και το prudent < providens.
intercipio	intercipio, intercēpi, interceptum, intercipĕre	αρπάζω κάτι πριν φθάσει στον προορισμό του	inter + capio → intercept: ό,τι αρπάζεις πριν φτάσει στον παραλήπτη.
adligo	adligo, adligāvi, adligātum, adligāre	δένω (σε κάτι)	ad + ligo: δένω σε → ally, alliance (alligare: «δένομαι με»).
tragula	tragula, tragulae θηλ.	είδος ακοντίου (δεμένο με λουρί, με τη βοήθεια του οποίου το έριχναν)	tragula ← traho: το «σερνόμενο» ακόντιο που ρίχνεται δεμένο σε λουρί.
amentum	amentum, amenti ουδ.	ιμάντας, λουρί	amentum: ο ιμάντας που έστριβε το ακόντιο· εδώ δένει το γράμμα, σαν μήνυμα σε βέλος.
consilium	consilium, consilii ουδ.	σκέψη; σχέδιο	consilium → counsel, counsellor (ενώ το council < concilium!).
curo	curo, curāvi, curātum, curāre	φροντίζω	curo → η κούρα, κουράρω (επίσημο ζεύγος μαθ. 45)· sine cura → securus → σίγουρος.
conscribo	conscrībo, conscripsi, conscriptum, conscribĕre	γράφω	con + scribo → conscript (στρατολογημένος), patres conscripti.
moneo	moneo, monui, monitum, monēre	συμβουλεύω, καθοδηγώ	monere → monitor, monument, admonish, premonition: όλα «θυμίζω, προειδοποιώ».
celeriter	celeriter	γρήγορα	celeriter → ο κέλητας (επίσημο ζεύγος): το γρήγορο άλογο. Και celerity στα αγγλικά.
mundus	mundus, mundi αρσ.	κόσμος	mundus → mundane (κοσμικός) και το Mundial: το Παγκόσμιο Κύπελλο στα ισπανικά.
numen	numen, numinis ουδ.	η βούληση της θεότητας, η θεότητα	numen ~ νεύω, νεύμα: το «νεύμα» του θεού (σχολικό βιβλίο). Και numinous, το θείο.
utilitas	utilitas, utilitātis θηλ.	ωφέλεια, το καλό, ευημερία	utilitas ← utilis ← utor: utility, utilities (οι λογαριασμοί): ό,τι «χρησιμοποιείς».
antepono	antepōno, anteposui, antepositum, anteponĕre	προκρίνω, βάζω κάτι πάνω από κάτι άλλο	ante + pono: «βάζω μπροστά» → το προτάσσω. Και anteposition στη γραμματική.
proditor	proditor, proditōris αρσ.	προδότης	proditor ← prodo ≃ προδίδω: pro + do ~ πρό + δίδωμι. Στα ελληνικά η λέξη είναι ίδια: «προδότης».
desertor	desertor, desertōris αρσ.	λιποτάκτης	desero → deserter, desert: ο λιποτάκτης «εγκαταλείπει» τη θέση του και μένει έρημος.
decet	decet, decuit, decēre	αρμόζει	decet → το ντεκόρ (επίσημο ζεύγος μαθ. 46): ό,τι «αρμόζει» στο χώρο.
unusquisque	unusquisque, unaquaeque, unumquidque (unumquodque)	ο καθένας ξεχωριστά	unus + quisque = «ένας ο καθένας»: κάθε άτομο χωριστά. Στο κείμενο: unum quemque nostrum.
canus	canus, cana, canum	ασπρομάλλης; άσπρες τρίχες (cani)	canus = ασπρομάλλης (για τα μαλλιά). Οι cani είναι οι «άσπρες τρίχες» που ξερίζωνε η Ιουλία.
calvus	calvus, calva, calvum	φαλακρός	calvus = φαλακρός. Ο Καίσαρας ήταν calvus και, λέγεται, φορούσε με χαρά το δάφνινο στεφάνι.
deterreo	deterreo, deterrui, deterritum, deterrēre	αποθαρρύνω	de + terreo → deter, terror, terrify: «τρομάζω ώστε να μην κάνει».
quominus	quominus	να	quo + minus = «ώστε λιγότερο» → «να (μη)». Έχει μέσα του την άρνηση.
ornatrix	ornatrix, ornatrīcis θηλ.	κομμώτρια	ornatrix ← orno (κοσμώ): ornament, adorn. Η κομμώτρια είναι αυτή που «στολίζει».
mendacium	mendacium, mendacii ουδ.	ψέμα	mendacium → mendacious: ο ψεύτης είναι mendacious. Mendacium obiēcit: «πρόβαλε ψεύτικο επιχείρημα», δηλ. της καταλόγισε ψέμα.
tempus	tempus, temporis ουδ.	χρόνος	tempus → το τέμπο (επίσημο ζεύγος μαθ. 47), temporal, tense. Tempus fugit = ο χρόνος φεύγει.
aliquot	aliquot	μερικοί	aliquot = ali- + quot («κάποιοι, τόσοι»): μερικοί. Άκλιτο.
donec	donec	μέχρις ότου, ωσότου	donec = «μέχρι να»: χρονικός σύνδεσμος. Εδώ με οριστική: donec induxit, «ώσπου έφερε».
super	super	πάνω από, πάνω σε	super → supreme, superior, supermarket, soprano (< supra): όλα «από πάνω».
cerva	cerva, cervae θηλ.	ελάφι	cervus ~ κέρας (σχολικό βιβλίο: κέρ-ατο): το ζώο με τα κέρατα. Cerva = θηλυκό ελάφι.
albus	albus, alba, album	άσπρος	albus → το άλμπουμ (επίσημο ζεύγος μαθ. 48): οι Ρωμαίοι έγραφαν σε λευκή πλάκα (album).
instinguo	instinguo, instinxi, instinctum, instinguĕre	παρορμώ· κατευθύνω	instinctus → το ένστικτο (επίσημο ζεύγος): αυτό που σε «κεντρίζει» εσωτερικά.
praedico	praedĭco, praedĭcāvi, praedĭcātum, praedĭcāre	διακηρύσσω	praedicare → preach (κηρύττω) και predicate: ό,τι «δηλώνεις» για κάποιον.
emitto	emitto, emīsi, emissum, emittĕre	αφήνω ελεύθερο	emitto = e + mitto: emit, emission, emissary: ό,τι «στέλνεις έξω».
uxor	uxor, uxōris θηλ.	σύζυγος (η)	uxor → uxorious: ο υπερβολικά αφοσιωμένος στη γυναίκα του.
cultellus	cultellus, cultelli αρσ.	μαχαιράκι; ξυράφι	cultellus (υποκορ. του culter) → cutlery: τα μαχαιροπήρουνα (μέσω γαλλικών).
tonsorius	tonsorius, tonsoria, tonsorium	του μανικιουρίστα (κουρέα)	tonsorius ← tondeo: tonsure, tonsorial (κουρέας).
tonsor	tonsor, tonsōris αρσ.	μανικιουρίστας (κουρέας)	tonsor ← tondeo (κουρεύω): tonsure, tonsorial.
reseco	reseco, resecui, resectum, resecāre	κόβω	re + seco: section, sector, dissect: όλα «κόβω».
obiurgo	obiurgo, obiurgāvi, obiurgātum, obiurgāre	μαλώνω	obiurgo: μαλώνω· ad eam obiurgandam = γερουνδιακή έλξη (ζητήθηκε το 2026).
temerarius	temerarius, temeraria, temerarium	αλόγιστος	temerarius → temerity: η απερίσκεπτη τόλμη.
voco	voco, vocāvi, vocātum, vocāre	καλώ	vocare → vocation, advocate, invoke, provoke, vocabulary: όλα «φωνάζω, καλώ».
amor	amor, amōris αρσ.	αγάπη	amor → αμόρε, amateur (ο εραστής), amorous. Και Amanda = «αυτή που πρέπει να αγαπηθεί».
clamor	clamor, clamōris αρσ.	κραυγή	clamare → exclaim, proclaim, claim, clamor, acclaim: όλα «φωνάζω».
erga	erga	προς	erga (+ αιτιατική) δείχνει τη διάθεση προς κάποιον: amor erga te = «αγάπη προς εσένα».
indicium	indicium, indicii ουδ.	απόδειξη, τεκμήριο	indicium → indicate, index: ό,τι «δείχνει» κάτι.
officium	officium, officii ουδ.	καθήκον; δουλειά, τέχνη	officium → το οφίκιο (επίσημο ζεύγος μαθ. 49), office, official: η «υπηρεσία» που σου ανήκει.
posco	posco, poposci, poscĕre	ζητώ	posco: ζητώ επιτακτικά, απαιτώ. Poposci με επανάληψη (po-posci).
praeripio	praeripio, praeripui, praereptum, praeripĕre	αρπάζω	prae + rapio → rapt, rapture, rapid: «αρπάζω πριν από άλλον».
secreto	secrēto	κρυφά, ιδιαίτερα	secreto → secret, secretary: ο γραμματέας φυλάει τα μυστικά.
unguis	unguis, unguis αρσ.	νύχι	unguis ~ ὄνυξ (συγγενείς λέξεις)· ungual = των νυχιών. Το νύχι είναι νύχι σε δύο γλώσσες.
velut	velut	σαν να (velut si); δήθεν (velut forte); ως	velut = vel + ut: «ακριβώς όπως». Υποθετικό με υποτακτική: velut si.
uter	uter, utra, utrum	ποιος από τους δύο	uter → neuter (ne + uter), uterque. Αν είναι δύο, ρωτάς uter· αν είναι πολλοί, quis.
ullus	ullus, ulla, ullum	κανένας	ullus ~ unus: μικρό του unus, «ένας και μόνο». Σε αρνητική πρόταση σημαίνει «κανένας».
dissensio	dissensio, dissensiōnis θηλ.	διαφωνία	dissensio ← dis + sentio → dissent, dissension: «νιώθω διαφορετικά».
inopia	inopia, inopiae θηλ.	έλλειψη; φτώχεια	inopia = in + ops: το αντίθετο της copia (co + ops, «αφθονία»). Οι σχολικές σημειώσεις του 44: inopia, copia, opes.
avaritia	avaritia, avaritiae θηλ.	απληστία, πλεονεξία	avaritia → avarice: η απληστία που δεν χορταίνει ποτέ.
malevolentia	malevolentia, malevolentiae θηλ.	κακοβουλία	male + volo ↔ bene + volo: malevolent και benevolent, ο κακοθελητής και ο καλοθελητής.
obtineo	obtineo, obtinui, obtentum, obtinēre	πετυχαίνω	ob + teneo → obtain: «κρατώ μέχρι να το πάρω».
malus	malus, mala, malum	κακός	malus → malice, malady, malign, και η malaria (ιταλ. mal'aria = «κακός αέρας»).
contendo	contendo, contendi, contentum, contendĕre	φιλονικώ, αντιδικώ	contendo → contend, contention: οι αντίπαλοι «τεντώνονται» ο ένας απέναντι στον άλλον.

Παίξε με τις λέξεις στο Carpe